گروه آموزشی علوم اجتماعی طبس

پاسخ هاي تشريحي

                     فعاليت ها و تمرين هاي علوم اجتماعي (( جامعه شناسي نظام جهاني))

                                        

                                             دوره ي پيش دانشگاهي

                            

                                                            رشته :

 

                                                       علوم انساني

                                               

 

 

                                                          تهيه وتنظيم :

               حسين بيگي دبير علوم اجتماعي مركز پيش دانشگاهي ثامن الائمه (ع) شهرستان طيس

                                                                     

                                                                           مهر 1390

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                

 

 

 

 

 

 

 

 

                   

   به نام آن كه جان را فكرت آموخت

 

پيشگفتار

آنچه از نظرگرامي همكاران ارجمند ومحترم گروه علوم اجتماعي استان يزد مي گذردمجموعه ايي ازپاسخ هاي پيشنهادي تشريحي است كه براي فعاليت هاي عملي و تمرين هاي كتاب علوم اجتماعي پيش دانشگاهي    با عناوين ((گفتگو كنيد))-  ((بررسي كنيد))- ((تمرين كنيد))- مقايسه كنيد)) و....... فراهم آمده است.هدف از گنجاندن اين فعاليت ها  تاكيد بر مشاركت دانش آموزان در يادگيري مفاهيم اساسي وكسب توانايي براي به كارگيري آن ها است. ( پديد آمدن انگيزه تفكر پيرامون مسائل وپديده هاي جهان امروزوتحليل آنهاو تقويت قو ه تفكر وخلاقيت و تعميق يادگيري  دانش آموزان).بنابرين هدف از تهيه مجموعه حاضر نه فراهم آوردن پاسخ هايي آماده براي دانش آموزان بلكه ايجاد هماهنگي در تدريس وتشريح مطالب درسي توسط دبيران محترم وهدايت دانش آموزان به سمت كسب توانايي نسبي براي تحليل مسايل وپديده هاي جهان امروزاست.

شك نيست كه پاسخ هاي داده شده به فعاليت ها تمامي آنچه كه بايد گفته شود نيست.اميد مي رود تجربه هاي گرانقدر وارزشمند همكاران محترم در اصلاح وتكميل پاسخ هاي تهيه شده ياري دهد.

لازم به ذكر است كه در تهيه اين مجموعه كتاب درسي چاپ سال 1386 مبناي كار قرار گرفته است.

 

 

                                                                                   حسين بيكي دبير علوم اجتماعي مقطع متوسطه شهرستان طبس

                                                                     ديماه 1387

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                             

 

 

 

                                                                                         درس 1 

                                                                             مقايسه کنيد   (صفحه 1)

                                                                                        قرون وسطي

                                                                                           حکومت :

حکومت ها به شکل فئودالي ،امپراتوري،قبيله اي ،عشيره اي ،شاهنشاهي و....... بود . حکومت وقدرت ارثي بود . پادشاهان براي افزايش قلمروبايکديگر در رقابت بودند. جنگ وخون ريزي جهت کسب منافع وجودداشت .

دراروپا نوع حکومت فئودالي بود .مقام اربابي ارثي بود واربابان خودشان راازنژاد وخوني متفاوت بامردم مي دانستند .حکومت ها به طور مستقيم توسط پاپ وکليسا تعيين مي شدند  يااين که مجبوربودند به نحوي تاييد کليساراکسب کنند. حکومت مبنايي خدايي داشت وپاپ به عنوان نماينده خدا درزمين بايد آن را تاييد مي کرد .حکومت ها به نمايندگي از پاپ قدرت را کسب واعمال مي کردند.

 

در بعضي جوامع نخستين فرد هر سلسله (امپراتور ،شاهنشاه و......) بااتکابه قدرت نظامي به قدرت مي رسيد وتوسط گروهي ازافراد حمايت مي شد .سمت وي معمولا" به فرزندانش به ارث مي رسيد ،امپراتوري را توسط اشراف هم پيمان ياحاکمان وفادار به خوداداره مي کرد .به جز اشراف بقيه مردم رعيت امپراتوري يارعيت اشراف بودند .

رابطه مردم وحکومت :

 رابطه بامردم به صورت حاکم ومحکومي بود.مردم رعيت امپراتور واز نژاد پايين محسوب مي شدند .

وضع اقتصادي :

اقتصاد جوامع ،ساده ، بسته وخود بسنده بودند وبه جهت شرايط حمل ونقل ،تجارت به کالاهاي خاصي محدود مي شد . نوع اقتصاد براساس نظام فئوداليسم بود . اين دوران عصر کشاورزي سنتي است .فئودالها صاحب يک زمين بزرگ بودند که رعيت در آن کار مي کرد. فئودالها در زمين خود داراي قلعه و برج و بارو بودند. براي  افزايش زمين و قدرت با يکديگر در رقابت بودند، قلعه را جهت پناه بردن به آن مي ساختند. دو نوع رعيت وجود داشت 1-رعيت وا بسته به زمين که با زمين خريد و فروش مي شد. او غصه کار نداشت ولي  براي فئودال بيگاري مي کرد. 2-رعيت آزاد- که در برابر کارش مزد (بيشتر بصورت جنسي ) مي گرفت .

چون مرزهاي فئودالي محکم وسخت وبسته بود اقتصاد نيز  بسته بود و مبادلات زيادي  صورت نمي گرفت . فئودال آنچه را که نياز داشت  در زمينش کشت مي کرد.

زندگي اجتماعي :

 واحدهاي اجتماعي وابستگي زيادي به يکديگر نداشتند. شهر نشيني رونق نداشت. ارتباط چنداني با شهرها وجود نداشت . فئودالها براي جلوگيري از جنگ بين خودشان در يک منطقه ي هم زبان،هم  فرهنگ،هم نژادو جغرافيايي مشترک  يک نفر را به عنوان فئودال اعظم  انتخاب مي کردند.واووظيفه داشت بين  آنها داوري کند. اين فئودال اعظم کم کم بر قدرت خود افزود و شاه شد.

1

ديني ومذهبي :

 کليسا بر اوضاع مذهبي مسلط بود،و هر مطلبي که منافع آنها را تضمين مي کرد به عنوان مذهب بر مردم تحميل مي کردند. ومردم  بدين ترتيب تابع اوامر کليسا بودند. حتي فئودالها علي رغم خواست خود بايد به کليسا باج مي دادند تا  مردم ناحيه خودش رابرعليه او به شورش وادار نکنند .کليسامي گفت کسي غير از اسقف حق خواندن وتفسيرمتون ديني رانداردوخارج از مسيحيت کسي رستگار نمي شودوهمه مردم از رعيت تاپادشاه رعاياي کليساهستند که رهبري وهدايت آن از طرف خداوند به حضرت عيسي وازطرف اوبه پاپ(عاليترين منصب روحاني کليسا )واگذار شده است .بدين ترتيب هرکس مطلبي عليه کليسا بگويد يابنويسد کافر وقتلش واجب است. مردم مسيحي  هم به راحتي اين داستان را باور داشتند .پاپ هم بر مسند قدرت نشسته بود وپادشاهي نمي کرد ولي گاهي اوقات باپادشاهان قدرتمند بده وبستان هايي داشتند مثلا بر سر شارلماني تا ج مي گذارد  وشارلماني به امپراتور مقدس معروف مي شود وهمه ملزم به اطاعت از او مي شوند وشارلماني  مي کوشد تاتفکر کليسا وپاپ رادرجامعه نهادينه کند .

علم وهنر وصنعت :

هدف علم شناخت خداوند(معرفت باري تعالي ) وکشف حقيقت بود .روش علمي تجربه ي دروني وکشف وشهود بود .شعبه اصلي علم الهيات بود .هنروعلم درخدمت کليسابود . فقط مجسمه سازي ونقاشي رونق داشت و فقط مجسمه ونقاشي حضرت مريم ،عيسي ،حواريون واماکن مقدسه ساخته مي شد .علوم انساني درحوزه ماوراءالطبيعه جهت تثبيت وتحکيم اصول کليسا رونق داشت مثل فلسفه ،اخلاق  الهيات و...    وعلوم تجربي رونق چنداني نداشت .توجه بيشتر به علوم معنوي بود وعلوم مادي از اهميت برخوردار نبودند .

صنعت رونق زيادي نداشت وفقط در حوزه ساخت ابزارآلات کشاورزي وآهنگري ونجاري رشد کمي داشت .به دليل توجه به ابعاد معنوي ومادي بودن ابزار ،ساخت ابزار گسترش زيادي  نداشت .

نظامي :

شواليه ها  نيروهاي نظامي بودند واز محدوده فئودالي محافظت مي کردند . پس از مرگ پدرورسيدن ارث به برادر بزرگتر براي  ازبين نرفتن نظام فئودالي وشهرت وشوکت خانواده ، ساير فرزندان فئودالها که  کاري نداشتند ودر  شاءن ومقام خود نمي ديدند به  مشاغل ديگر بپردازند ،خودرااشراف زاده دانسته وبه نظامي گري مي پرداختند ودرواقع گروهي بودند که درمقابل حقوقي که مي گرفتند دربرابر دشمنان فئودال  مي جنگيدند .

جمعيت :

 به دليل افزايش مرگ وميرها در اثر بيماري وجنگ وقحطي جمعيت رشد چنداني نداشت .

جهان امروز

حکومت :

حکومت مبنايي انساني ودنيايي يافت .حکومت ها به نمايندگي از ملت ومردم قدرت  را کسب واعمال مي کنند .

بيشتر به شکل جمهوري ودموکراسي ومبتني برانتخاب مردم است .ديکتاتوري کاهش پيداکرده است .

رابطه مردم وحکومت :

رابطه بامردم به صورت حاکم ومحکومي نيست . مردم تعيين کننده حکومت هستندورعيت حاکم محسوب نمي شوند . مردم مي توانند از طريق مجاري قانوني نسبت به تغيير حاکمان اقدام کنند .دولت ها درخدمت مردم هستند .

2

وضع اقتصادي :

اقتصاد ها پيچيده ،باز وبه يکديگر متکي هستند . به واسطه گسترش حمل ونقل ،تجارت درزمينه کالاهاي متعددي صورت مي گيرد .اقتصاد مبتني بر بازار آزاد وروابط تجاري وتوليدي بين کشورها است . مرزهاي تجاري وبازرگاني بين کشورها در حال کاهش وحذف شدن است . جهان به سمت شکل گيري اقتصاد جهاني پيش مي رود .اقتصادها وبازارهاي  ملي در حال تبديل وادغام شدن در اقتصاد وبازارهاري جهاني است.شرکت ها وموسسات بزرگ منطقه اي وبين المللي درزمينه توليد وتجارت وجوددارند .شرکت هاي چند مليتي باسرمايه جوامع مختلف درحال فعاليت هستند .

زندگي اجتماعي :

واحدهاي اجتماعي هرچه بيشتر  به يکديگر وابستگي دارند ودر يکديگر ادغام مي شوند . شهرنشيني به ويژه پس ازانقلاب صنعتي گسترش فراوان يافته است .شهرها بسيار بزرگ شده اند وکلان شهر ها به وجود آمده است . شهرها به هم نزديک شده اند .

علم وهنر وصنعت :

هدف علم کسب سودومنفعت بيشتر ودرنتيجه افزايش قدرت انسان است  .روش علمي مشاهده وتجربه است .شعبه  اصلي علم ،علوم طبيعي است . صنايع بزرگ شکل گرفته اند .توليدات درزمينه هاي مختلف صنعتي شده اند . علوم فيزيکي ومادي که امکان تسلط بيشتر انسان بر طبيعت را فراهم مي کنند گسترش وتوسعه يافته اند .مردم امکان بيشتري براي کسب علم ودستيابي به اطلاعات دارند . به علومي که جنبه معنوي انسان راتقويت مي نمايد کمتر توجه مي شود .هنر در زمينه هاي مختلف رشد يافته است وبعضا به ابتذال گرائيده است . 

نظامي :

سرمايه گذاري فراواني در توليد سلاح به ويژه سلاح هاي کشتار جمعي مي شود .بمب هاي هسته اي وسلاح هاي کشتار جمعي زيادي ساخته شده است  – سلاح هاي دوربرد وباتخريب وسيع وجوددارد

جمعيت :

 به دليل پيشرفت در علم پزشکي وامکان تهيه مواد مختلف غذايي در سطح وسيع وفراوان ، جمعيت به صورت تصاعدي افزايش يافته ومساله  انفجار جمعيت  رابه وجود آورده است .

فرهنگ  :

انحطاط اخلاق انساني – توجه زياد به ماديات وتوجه کمتر به معنويات – رشد پوچ گرايي  ازجمله مسايل تهديد کننده هستند وهر لحظه امکان مرگ کره زمين را دارد.

دانشمندان وعلما دغدغه هايي همچون شبيه سازي انسان ومخاطرات جنبي ناشي از انحطاط واخلاق وسوء استفاده ازاين پيشرفت وبه انحطاط کشيده شدن  جامعه انساني رادارند .

                                                                                               درس اول (   بررسي کنيد )  (صفحه 8)

1   - خبر : افزايش تحريم ها عليه ايران

  فعاليت : تلاش براي وادارکردن دولت ها وشرکت ها براي قطع روابط باايران

 توسط : آمريکا ،فرانسه و....

 هنجار : پرهيز از هرگونه مبادله باايران

3

داوري : فراتر از نظام هاي اجتماعي دولت ملت ها است وبه نظامي فراتر وبزرگتر مربوط مي شود .( منبع : روزنامه ايران 24شهريور 1386)

2- خبر : کوفي عنان : رفتارهاي آمريکاوفرانسه نهادهاي بين المللي را  تضعيف مي کند

  فعاليت : رفتارهاي دولت هاي قدرتمند يراي تضعيف نهادهاي بين المللي 

 توسط : آمريکا ،فرانسه

 هنجار : ضعيف ساختن موسسات بين المللي وبهره گيري به نفع خود 

داوري : فراتر از نظام هاي اجتماعي دولت ملت ها است وبه نظامي فراتر وبزرگتر مربوط مي شود .( منبع : روزنامه ايران 24شهريور 1386)

3- خبر : برنامه هاي روز جهانگردي دراصفهان

      فعاليت : تهيه وتنظيم برنامه براي روز جهانگردي 

          توسط : شهرداري وسازمان گردشگري

   هنجار : برنامه نويسي براي توسعه جهانگردي وجلب جهانگردان 

داوري : داخل  نظام اجتماعي دولت ملت ها است. با دولت هاي ملت هاي ديگر نيز ارتباط 

         پيدا مي کند . ( منبع : روزنامه ايران 28شهريور 1386    

4- خبر : تلاش غير قانوني آمريکا براي دورزدن آژانس اتمي درباره ايران 

           فعاليت : فعاليت براي رسيدن به اهداف خود خارج از چارچوب مقررات آژانس 

            توسط : آمريکا

   هنجار : حرکت نکردن درجهت خواست آژانس به دليل اين که تصميمات  آن به نفع آمريکا  نيست  

داوري : فراتر از نظام هاي اجتماعي دولت ملت ها است وبه نظامي فراتر وبزرگتر مربوط مي شود .( منبع : روزنامه ايران 25شهريور 1386)

5- خبر :  افزودن اتوبوس وتاکسي به ناوگان حمل ونقل شهري يزد 

  فعاليت : توليد ياخريد وسايل نقليه

  توسط : شهرداري

   هنجار : دسترسي مردم به وسايل حمل ونقل عمومي بيشتر             

داوري : داخل  نظام اجتماعي دولت ملت ها است وبه نظامي فراتر وبزرگتر مربوط نمي  

  شود .( منبع : روزنامه ايران 28شهريور 1386)

نتيجه کلي :  برخي از هنجارها مربوط به يک دولت ملت وداخل کشور است وبرخي از هنجارها فراتر از دولت ملت ها است ونظامي بزرگتر (جهاني ) را دربر مي گيرد .

4

*****************

 

 

    درس دوم   (فکرکنيد وپاسخ دهيد .) (صفحه 9)

                                                                               رشد وافول امپراتوري ها

شناخت علل رشد وافول امپراتوري ها درحوزه فلسفه تاريخ است وبه سنتها ياقوانين حاکم بر تاريخ معروف است يعني اين علل در هر امپراتوري به وجود آيد سقوط مي کند واين شرايط موجب شکل گيري امپراتوري مي شود .

علل شکل گيري امپراتوري ها:

 1-هرج ومرج – ازهم گسيختگي – نبودحکومت وقوانين دريک منطقه انساني  .دراين بين فردياافرادي ازتوانايي هاي فکري ،جسمي و... استفاده کرده وپايه گذار حکومتي مقتدر مي شد واگر جانشينان او لياقت ودرايت اورا داشتند امپراتوري گسترش ودوام مي يافت .

2-موقعيت جغرافيايي يک منطقه از نظر در آمد ،معادن ،کشاورزي ،بازرگاني ( به عنوان مثال کسي سراغ عربستان يا صحراي گبي نمي رود )

3- روحيات وفرهنگ مردم آن منطقه است که آيا پذيراي حکومت وامپراتوري هستند يا مثل عرب ها زندگي دربيابان راافتخار وخودراازبقيه برتر مي دانستند  ونمي توانستند قبيله ديگررادرکنار خود  تحمل کنند .دربين مغول هاي آواره يک فرد مقتدر پيدامي شود که باکمک زور واستبداد وبعدازمدتي آشنايي بافرهنگ چين وايران وکسب تجربه ،مغول هاي قبيله اي را تحت لواي خوددرمي آورد وامپراتوري مغولان را تشکيل مي دهد .

علل سقوط امپراتوري ها

1- مشکلات مالي : نيازروزافزون به منابع انساني ومالي براي حفظ وگسترش امپراتوري وتجمل گرايي موجب نياز مالي بيشتر واخذ ماليات زيادتر ازمردم مي شد ودرنتيجه روندتوسعه ورشدرا متوقف مي کرد .

2- حمله خارجي : گاهي يک حمله خارجي روند افول امپراتوري را تسريع مي نمود . هجوم اقوام بيگانه به قلمرو يک امپراتوري خصوصا اين که اين حمله هنگام ضعف آن امپراتوري باشد .مانند حمله اسکندر مقدوني درزمان داريوش سوم.

3- عدم مقبوليت مردمي(نداشتن مشروعيت ) .درنتيجه ظلم وجوروبي عدالتي حاکمان ،محبوبيت آنهادربين مردم ازبين رفته ومردم باآنها همکاري نمي کردند .به عنوان مثال تاشمشيرچنگيزبرسرمردم بود آنها از ترس کشته شدنشان مجبوربه اطاعت بودند ولي بعدازمرگ چنگيز واختلاف بين جانشينان وکاهش فشارشمشير مردم فرصت نفس کشيدن پيداکردند ونهضت سربداران شکل مي گيرد .جانشينان تيمور ياآغامحمدخان ياحتي رضاشاه آن استبداد ونفوذ کلام بنيانگذار حکومت را نداشتند ،مردم ازجانشينان نادر حساب نمي بردند .آن ترسي که فرماندهان از نادر داشتند ازهمديگر نداشتند .

4- بي لياقتي وعدم کفايت ودرايت جانشينان دريک امپراتوري همانند جانشينان داريوش وکورش

5- نفوذ افراد سودجووفرصت طلب به عنوان مشاور ،معاون ،وزير ،مفتي ،موبد ياحتي زنان سوگلي حرمسراها،خصوصا"اينکه حاکم فردي ضعيف وکم اراده همانند شاه سلطان حسين صفوي باشد. اين گونه افراد جهت رسيدن به منافع خود ،مملکت ومردم وحتي خانواده خودرا هم مي فروختند مانند وثوق الدوله .اين گونه افراد گاه وبيگاه با دشمن ساخت وپاخت کرده وامپراتوري رابه باد مي دادند.

6-فاصله گرفتن حکومت ازمردم .

5

(درس 2  )  بررسي کنيد  (صفحه 18)

   چراعلم وصنعت بين مسلمانان روبه افول نهاد

جهان اسلام در دوره اي که اروپا در قرون وسطي دست و پا مي زد ، پيشتاز دستاوردهاي علمي در جهان بود. اما به تدريج جايگاه توليدکنندگي علم را به نفع غرب از دست داد و نتوانست همپاي تحولات جهان از جمله انقلاب صنعتي پيش رود. تجربه اسلامي شامل دوره طلايي در خلال قرن دهم تا سيزدهم ، نزول ، نوزايي نسبي در قرن نوزدهم و سرخوردگي در قرن بيستم است. کاستي علم و فناوري مسلمانان به خصوص از اين بابت عجيب است که مسلمانان هزار سال پيش در علم و فناوري سرآمد بوده.

دوره طلايي ( سالهاي 900 تا 1200 ميلادي ) - اين دوره تقريبا" اوج گيري علم مسلمانان بود که در بغداد ، دمشق ، قاهره ، قرطبه و شهرهاي ديگر شکوفا بود. در رشته هايي مانند طب ، گياهشناسي ، رياضيات ، شيمي و فيزيک نور پيشرفتهاي قابل توجهي کسب شد . درحالي که ميان مسلمانان و چيني ها بر سر راهبري علم رقابت وجود داشت ، اروپاي مسيحي بسيار عقب بود. اين دوره طلايي قطعا" رنگ و بوي اسلامي داشت ، چون در جوامع عمدتا" مسلمان رخ داد اما آيا به اسلام مربوط بود ؟ کشورها رسما" اسلامي بودند و حيات فکري درچارچوب محيط اسلامي جريان داشت . برخي انديشمندان  ، اسلام را موتور محرکه انقلاب علمي مسلمانان در زماني مي دانند که حکومت اسلامي در اوج قرار داشت.

در اوايل قرن سيزدهم ، تدريجا" اوضاع خراب شد . در اين هنگام بود که مسلمان در جازدند و اروپايي ها جلو افتادند. افول علم ناشي از عوامل بسياري بود ، از جمله از بين رفتن شبکه هاي آبياري و کشاورزي گسترده ، تهاجم مغول و حملات به آسياي مرکزي ، بي ثباتي سياسي و ...

يکي اززمينه هاي رشدعلم وهنر امنيت است .فکر هنرمند ،صنعت گر ودانشمند بايد آزاد از هرنوع ناايمني باشد تابتواند فعاليت کند .تسلط بني اميه وبني عباس وکوته فکري حاکمان آنها وايجاد ناامني دربين مردم مانع پرداختن افراد به کسب علم مي شد .مثلا درايران با شکل گيري حکومت هاي نيمه مستقل مانند سامانيان وايجاد امنيت زمينه جهت رشد علم وصنعت فراهم گرديد ،کتابخانه ها دائر شد ، رصدخانه ها احداث گرديد ودانشمندان مختلفي مانند خواجه نظام الملک پيداشدند ولي باهجوم ترکان وخصوصا مغولان زمينه رشد علوم وصنعت ازبين رفت .اگر افکار وانديشه هاي دانشمندان بااهداف وخواسته هاي حاکم منافات داشت مهر زندقه وکفر به آنها زده مي شد وبه قتل مي رسيدند مانند حسنک وزير .عوامل عمده موثر در عدم رشد علم دربين مسلمانان :

1- وجود حکومتهاي غير دموکراتيک در کشورهاي مسلمان است. حکومتهاي حاکم درکشورهاي اسلامي با پشتوانه غرب جلوي رشد فکري عمومي را گرفته بودند ( امري که هنوز اعمال مي شود ) .

 2- نقش بازدارنده غرب که جلوي رشد علم درجهان اسلام راگرفت .

 3-عدم توجه به پژوهش در کشورهاي اسلامي است که متاسفانه هنوز تا حد زيادي صادق است.

4-عدم تناسب بين جمعيت و پژوهش .5-حکومتهاي استبدادي و بودجه اندک موانع مهمي بر سر راه شکوفايي مجدد علم و فناوري در جهان است .6- از بين رفتن شبکه هاي آبياري و کشاورزي گسترده 7-تهاجم مغول و حملات به آسياي مرکزي 8-بي ثباتي سياسي 9-صنعت مسلمانان برگرفته از سنت  ها نبود وبا گذشته پيوند محکمي نداشت

10- عدم وجود امنيت کافي براي دانشمندان جهت پرداخت به علوم مختلف

 11-چنددستگي مسلمانان وتضعيف شدن آنها

6

اگر مغولان حمله نمي کردند :

مسلما اگر سيل نيايد وبه باغ خسارت نرساند رشدوآباداني باغ دچار مشکل نمي شود . مغول ها همه چيز راازبين بردند حتي قنات هاراپرکردند،خيلي از دانشمندان ،صنعتگران وهنرمندان راکشتند وبسياري از آنها فرارکردند.کتابخانه هارا سوزاندند .آثار علمي وهنري راازبين بردند   .علت اصلي ،ترس  از پشت سربود،مي خواستند مطمئن شوند که قيامي ازپشت سر آن هاراتهديد نمي کند .بعدازسقوط مغولان ايرانيان  بايد ازصفر شروع مي کردند زيرا  هزينه هاي زيادي را متحمل شده بودند وبودجه  سنگين وزمان بسيار زيادي بايد صرف بازسازي مي شد . به علاوه اينکه بسياري از امپراتوري ها به واسطه مشکلات داخلي ودرگيري هاي داخلي وخارجي موجبات زوال وافول صنعت را فراهم مي کردند .درنتيجه حمله مغول يکي ازعوامل مهم افول علم دربين مسلمانان است .

                                                             *****************

                                                       ( درس 3 )   فکرکنيد وپاسخ دهيد  (صفحه 19)

علل ازدست رفتن سرزمين  امپراتوري ها

1- مشکلات مالي : نيازروزافزون به منابع انساني ومالي براي حفظ وگسترش امپراتوري وتجمل گرايي موجب نياز مالي بيشتر واخذ ماليات زيادتر ازمردم مي شد ودرنتيجه روندتوسعه ورشدرا متوقف مي کرد .

2- حمله خارجي : گاهي يک حمله خارجي روند افول امپراتوري را تسريع مي نمود . هجوم اقوام بيگانه به قلمرو يک امپراتوري خصوصا اين که اين حمله هنگام ضعف آن امپراتوري باشد .مانند حمله اسکندر مقدوني درزمان داريوش سوم. 3- امپراتوري ها ثروت هايي را که به دست مي آوردند صرف ساختن کاخ ها وتجهيز بيشتر نيروي نظامي مي کردند وبه صورت گنج در مي آوردند ودرنتيجه انباشت سرمايه که موجب پيشرفت وتوسعه وگسترش قلمرو شود راازدست مي دادند .4- واحدهاي اجتماعي امپراتوري ها ازنظر اقتصادي تاحدزيادي خودبسنده بودند ووابستگي آنها به يکديگر وحکومت کم بود  .

چرانظام جهاني کل قلمرو زمين رادربرگرفت ؟

1- بر خلاف واحدهاي اجتماعي امپراتوري ها که ازنظر اقتصادي تاحدزيادي خودبسنده بودند ووابستگي آنها کم بود،واحدهاي اجتماعي جديد به ويژه ازنظر اقتصادي خودکفا نيستند وبه جامعه بزرگتر وابسته هستند .

2- پس ازادغام ووابستگي جوامع درزمينه اقتصادي درزمينه هاي سياسي ،فرهنگي و...  نيز وابستگي ايجاد گرديد.

3- انباشت ثروت درجوامع اروپايي باعث رشد وگسترش صنعت وپس از آن افزايش جنگ افزار ها گرديد وامکان تسلط بيشتر بر جوامع ديگررابراي آنها فراهم نمود .  

 شکل هاي جهان گشايي

الف :امپراتوري ها : امپراتوري ها پس از گردآوري ارتش بزرگ وتجهيز نمودن آنها با سازوبرگ هاي مختلف نظامي  به امپراتوري ها ومناطق ديگر لشگر کشي مي کردند ودرصورت امکان حاکمان آن ها راازبين برده ومدتي بر آنجا حکومت مي کردند ياازجانب خودشان شخصي را به عنوان حاکم قرار مي دادند .جهان گشايي ها از طريق رويارويي نظامي انجام مي گرفت .

ب :دوره جديد    پرهيز از رويارويي نظامي ولشگرکشي مستقيم به جوامع ديگر.استفاده ازحمله محدود نظامي يا تهديد به حمله نظامي .   نفوذ  درامپراتوري ها به صورت اقتصادي ،سياسي وفرهنگي ووابسته نمودن آنها به جامعه جهاني.

7

استفاده از شکل هاي جديد استعمار ازجمله استعمار فرهنگي 

                                                                                                              ايجاد آشوب

                                                                                          حتي ايجاد روابط مسالمت آميز

                                                           ( درس 3 )  بررسي کنيد  (صفحه 25)

1-اگرقسمتي از يک درخت راجداکردي جلوحيات درخت رانگرفته اي ودرخت مي تواند رشد ونمو داشته باشدولي اگرهمين درخت انگل وشته پيداکند رشداوبامانع مواجه مي شود وکم کم ازبين مي رود .قراردادهاي تجاري همانند امتيازنفت دارسي ياگمرکات شمال موجب حضور بيگانه وتسلط آنها بر کليه امور يک کشور مي شود تا آن کشورراازبين ببرد .2- واگذاري امتياز استخراج نفت درجنوب به انگليسي ها تاثير بيشتري دروابستگي داشت زيرا زمينه ساز حضور بيشتر انگليسي هاوواگذاري امتيازات ديگربود .

3-نقش بازاري ها وصنعتگران :  بازاريان بيشتر شامل کساني مي شد که درزمينه توتون وتنباکو فعاليت داشتند. وموقعيت شغلي ودرآمد شان به خطر افتاده بود ولي به دليل اعتقادات سنتي ومذهبي مردم وخصوصا بازاري ها ونفوذ روحانيون دربين آنها بعضي از صنوف وکسبه ديگر هم شرکت کرده وحتي درمبارزه بذل وبخشش هم مي کردند .

اين مقوله ريشه در چند موضوع دارد : 1- ماجراي ميسيونوزبلژيکي که براي مسخره کردن، لباس روحانيون را پوشيد ودريک مجلس عمومي حضور پيداکرد 2- ماجراي تخريب بانک اسثقراضي روس که چند جسد تازه درآن دفن شده بود از جمله جسد يک زن درزمين بانک پيدا مي شود .3-ماجراي به چوب بستن بازاريان تهران ازجمله سه نفر ازکساني که واردکننده قند بودند . ازآنجاکه بازاريان ،مذهبي وبعضا"متعصب بودند وگاها کيسه حکومت به بدن آنها کشيده مي شد مهمترين منبع تامين مالي اين شورش ها وحرکات بودند .  4-ورودباورهاي جديد در انقلاب مشروطه

باگسترش روابط ايران واروپا به خصوص درزمان ناصرالدين شاه واقتباس بعضي ازفعاليت ها  همچون چاپ روزنامه ونصب چراغ برق ،بعضي از فرنگ رفته ها وتحصيل کردگان غرب که بعضا"مشاغل دولتي داشتند درمقام مقايسه ايران واروپابرآمده ورشدوتوسعه غرب را ناشي شيوه حکومتي آنها دانسته که قانون دارند وهمه چيز براساس قانون است .اين زمزمه ها در قالب کتابهايي مانند  "سياحت نامه ابراهيم بيک"  يادرقالب اشعار وحتي درروزنامه هاي قانون  عروه الوثقي شرف و.... مطرح شد وکم کم بعضي از روحانيون وبازاري ها وکسبه وبه ويژه قشر جوان تحت تاثير اين افکارقرار گرفتند .درزمان مظفرالدين شاه بااتفاقاتي که شکل گرفت زمينه براي انقلاب مشروطه فراهم شد .وشايد بتوان گفت هريک از اين دومورد اگر به وقوع نمي پيوست انقلاب مشروطه شکل نمي گرفت ولي از آنجاکه اين انقلاب موجب يک دوره فکري جديد وحتي نظام حکومتي جديد که تاکنون سابقه نداشت ويکي از مبداءهاي تقسيم تاريخ مي باشد –درايران شد را مي توان در نتيجه ورودباورهاي جديددانست واين موضوع را مهمترديد .

 

*****************

8

 

 

 

(درس 4 )   گفت وگوکنيد  (صفحه 27)

علل وقوع جنگ جهاني اول

-رقابت روسيه اتريش مجارستان وعثماني برسر شبه جزيره بالکان

-اختلاف شديد آلمان وفرانسه برسر ايالت هاي مرزي

-رقابت شديد آلمان باانگلستان برسربرتري قدرت دريايي

- کشته شدن وليعهد اتريش 

علل وقوع جنگ جهاني دوم

-روي کارآمدن کمونيستها درروسيه وتضاد اين تفکر با کاپيتاليسم

-روي کارآمدن هيتلر وحزب نازي در آلمان

-ظهور حزب فاشسيت به رهبري موسوليني در ايتاليا

-روي کارآمدن ژنرال فرانکو در اسپانيا که حامي هيتلر ومتحدين بود

-حمله آلمان به لهستان

علل شکل گيري سازمان ملل

-خسارت هاي ناشي از دوجنگ جهاني اول ودوم

-ناتواني جامعه ملل براي مقابله با آفت جنگ

-استقرار نظم وصلح وامنيت در جهان

- چاره انديشي براي جلوگيري ازاقداماتي که منجر به برهم خوردن صلح جهاني مي شود

- توسعه روابط دوستانه در بين ملت ها

-ايجاد همکاري بين المللي درزمينه هاي مختلف

درس 4    تحقيق کنيد  (صفحه 36)

پيمان جهاني حقوق کودک :   چندماده از پيمان جهاني حقوق کودک :

1-منع تبعيض : دولت ها بايد کودکان رادربرابر هرگونه تبعيض حمايت کنند.

2- منافع کودک : منافع عاليه کودک بايد درهراقدامي درنظر گرفته شود ودر صورت کوتاهي والدين دولت بايد حمايت ومراقبت کند.

3- نام ومليت : هرکودک حق دارد ازنام ومليت مشخص برخوردارشود ودولت بايد براي اوشناسنامه صادرکند.

4- جدايي ازوالدين : کودک حق دارد باوالدين خودزندگي کند ونمي توان به اجبار ازپدرومادر جداکرد مگربه سود اوباشد.

5-آزادي بيان وکسب اطلاعات بدون توجه به مرزها 6 - منع بدرفتاري باکودک

7- برخورداري ازبالاترين خدمات بهداشتي 8- برخورداري از آموزش وپرورش رايگان

9- کارکودکان : دولتهابايد حداقل سن کار وشرايط کارکودکان را مشخص کنند .

10- درگيري مسلحانه : دولتها بايد درزمان درگيري مسلحانه ازکودکان مراقبت وحمايت کنند .

                                                      *****************

9

(درس 5 ) گفت وگو  کنيد  (صفحه37)

1- درارتباط با سازمان تجارت جهاني (WTO) کشورها به سه دسته تقسيم مي

  الف – کشورهاي عضو ب – کشورهاي ناظر   ج – ساير کشورها

2-اکثر کشورهاي دنيا به ويژه در قاره آمريکا واروپا عضو سازمان تجارت جهاني هستند .

3-تعداد کمي ازکشورها (آسيايي وآفريقايي ) که کمتر از 10 تاهستند عضو ناظر سازمان تجارت جهاني هستند .

4-تعداد کمي ازکشورها (آسيايي وآفريقايي ) که کمتر از 10 تاهستند هنوز به عضويت سازمان  تجارت جهاني در نيامده اند .

5-ميزان صادرات وواردات کالاوخدمات به توليدناخالص داخلي در بيشتر کشورهاي  عضو به ويژه آمريکا (که مرکزشرکت هاي چند مليتي متعددي درآن وجوددارد وسرمايه گذاري خارجي در آن بيشتر مي باشد)  پايين است ونشان دهنده  اين موضوع است  که علاوه بر اينکه ارزش صادرات وواردات  بالاست ارزش توليد ناخالص داخلي نيز بالا مي باشد .

 6- ارزش تجارت جهاني(صادرات وواردات ) با افزايش اعضاي سازمان تجارت جهاني افزايش يافته است .

7- به دليل افزايش مصرف توليدات کارخانه اي روند افزايش اين توليدات  سير صعودي بيشتري دارد(شيب منحني روند بيشتر است ) ولي روند افزايش توليدات معدني وسوخت وتوليدات کشاورزي سير صعودي کمتري دارد (شيب منحني روند کمتر است ).

درس5  بررسي کنيد   (صفحه50)

موانع وعوامل تسهيل کننده جذب سرمايه خارجي 

مزاياي جذب سرمايه خار - راهي براي تسريع حرکت اقتصادي به سوي توسعه

 -اهرمي براي شتاب توسعه ورشد اقتصادي   - ايجاد اشتغال  - اصلاح نظام مديريتي

-  تبادل تجربيات اقتصادي  - به کارگيري فن آوري نوين

عوامل تسهيل کننده جذب سرمايه خارجي :

- ثبات سياسي ،  اجتماعي ،اقتصادي - زير ساخت هاي اقتصادي مناسب - مقررات گوناگون شفاف مربوط به  سرمايه گذاري خارجي   - فراهم کردن فضاي ارزشي واقتصادي در جامعه

موانع عمده  جذب سرمايه خارجي :موانع جذب سرمايه خارجي در مقولات اقتصادي ، سياسي ،فرهنگي ،حقوقي قابل بررسي است :1-موانع اقتصادي :      -  گسترش بيش ازحد بخش دولتي - دولتي بودن اقتصاد

          -     نوسانات ارزي-   سياست تجاري ناکارآمد -     نبود ثبات اقتصادي-    عدم زيرساختار هاي  فيزيکي     _   ضعف بنادر-   ضعف اقدامات تشويقي وترويجي وخدمات پس ازسرمايه گذاري                           -   عدم مهارت کافي نيروي انساني - بي ثباتي قوانين ومقررات اقتصادي

      -  مشکلات رکود ،تورم ،-   بي نظمي سياست هاي پولي -   بهره وري ضعيف

            -    نظام بانکي گسترده ولي ناکارآمد-    بسته بودن اقتصاد وغير آزادانه بودن آن

                   -    تعدد قوانين وشفاف نبودن آنها-  تک محصولي بودن واتکا به درآمد يک محصول

                        -  دلبستگي شديد به يک محصول -   عدم تعديل قانون مالياتها-   بالابودن ريسک سرمايه گذاري

10

2-موانع سياسي :-    اراده خصمانه دولت هاي بزرگ ( مانند آمريکا عليه ايران )

-    تحريم هاي خارجي       -   نبود امنيت سياسي وتبليغ آن توسط رسانه هاي خارجي 

-   نبود امنيت وتفسيرهاي گوناگون درمورد آن -    تفسيرهاي گوناگون در مورد استقلال سياسي

-     اختلاف نظر بين جريانات سياسي  راجع به حضور سرمايه گذاران خارجي

3-موانع فرهنگي  :-     داشتن ذهنيت منفي نسبت به سرمايه گذاري خارجي

-  ارتباط وتعامل ضعيف با اتباع خارجي   -   شناسايي نشدن فرصت هاي سرمايه گذاري خارجي

    -   آشنانبودن مردم با آثار سرمايه گذاري خارجي

4-موانع حقوقي : -    نبودن قوانين روشن گمرکي ومالياتي

-  آشنايي نداشتن با مقررات سرمايه گذاري خارجي

-   نبودن متولي مستقيم براي کارها بااختيارات کامل 

راه کار هاي افزايش جذب سرمايه خارجي :

-   آزاد سازي اقتصادي وبه دنبال آن خصوصي سازي (تسريع درخصوصي سازي )

-   اصلاح قوانين مالياتي -   ثبات قيمت ارز-    تقويت سرمايه گذاري داخلي درکنار سرمايه گذاري خارجي

-    تلاش براي فرهنگ سازي بين مردم -    حل مشکلات ساختار اداري وسياسي

-    تقويت باور مردم نسبت به آثار سرمايه گذاري خارجي

 

*****************

(درس 6 )  بررسي کنيد   (صفحه 51)

1- خبر : سخنراني رئيس جمهور ايران در دانشگاه کلمبيا آمريکا

الف -  اساتيد دانشگاه ، دانشجويان ، رهبران سياسي جوامع ،رهبران حزبي جوامع، کشورهاي غير متعهد ، گروه هاي مخالف سياست هاي آمريکا، گروه هاي موافق با ايران  و....    .

ب -  در قاره ها ومناطق مختلف  جهان .در فاصله چندمتري ،کمتر از يک کيلومتر تا بيش از ده ها هزار کيلومتر.

پ- همزمان بابرگزاري سخنراني ويا چند ثانيه بعدازآن ودربعضي موارد چند دقيقه بعد گزارش شد.

ت- روابط افراد وجوامع بسيار سريع است به طوري که وقتي دريک گوشه ازدنيا  رويدادي به وقوع مي پيوندد همزمان مردم در نقاط ديگر مشاهده مي کنند گويا در صحنه ي رويداد حضور دارند  . دريافت اطلاعات از رويدادها ونقاط مختلف دنيا در همان لحظه ي ايجاد ووقوع  انجام مي شود.

(درس 6 ) تحقيق کنيد   (صفحه 61)

1-عنوان  :

-         فارسي : پوشش محلي ايراني

-         انگليسي:    Iranian cloth

تعداد سايت :-    فارسي   339.000-         انگليسي  280.000

 

عنوان و آدرس سايت (نمونه)  -فارسي                11

: الف -  خليج فارس وپوشش محلي         www.kanoonpfbushehr.art.blogsky.com

  ب - لباس هاي بومي ومحلي ايراني           www.iranianfashion.blogfa.com

انگليسي  :

  الف -  Islamic clothing        www.pluralism. org                                      

  ب – history of Iranian cloth                             www.en.shortfilmnews.com

2-عنوان  :

-         فارسي : غذاهاي ايراني 

-         انگليسي:    Iranian food

تعداد سايت :

-         فارسي   210.000

-         انگليسي  289.000

عنوان و آدرس سايت (نمونه)  :

                             فارسي :

  الف -  غذاهاي  محلي مازندران                                                www.iranview.ir

  ب – غذاهاي محلي ايران                                                         www.ista.ir

                              انگليسي  :

 

  الف -  best Iranian food& cook          www.ashpazbashi.com                         ب –  Iranian food                                              www.forum.iranproud.com

3-عنوان  :

-         فارسي : آداب وسنن ايراني  

-         انگليسي:    Iranian ceremony

تعداد سايت :

-         فارسي  548-         انگليسي  222.000

عنوان و آدرس سايت (نمونه)  :

فارسي :

  الف -  زرتشت وايرانيان باستان                                  www.farvahar.blogsky.com

   ب – هويت ملي ومذهبي                                                    www.-narjes.org

انگليسي  :

  الف -  tculture of Iranian          www.iranchamber.com                               ب –   Eftar ceremony                                                            www.flick.com

                                          *****************

12

درس 7

گفت وگو کنيد   (صفحه62)

1-چالش ها :

* کنترل دولت ملت ها بر هويت وفرهنگ ملي کاهش پيداکرده است  .

*ازبين رفتن ياکمرنگ شدن ارزشها ،باورها وهنجارهادر سطح ملي ،قومي وديني

*کمرنگ شدن ارزش ها وهنجارهاي ديني *دوگانگي ارزشي وفرهنگي

*کمتر شدن انسجام وپايداري جوامع*تضعيف هويت هاي ديني وملي

*تضعيف ماي ملي وتقويت ماي جهاني

*ايجادترديددرروايت هاي ملي .تبديل روايت هاي ملي به جهاني (نظام مسلط جهاني )

1-فرصت ها :

* هماهنگ شدن با پيشرفت هاي فن آوري * تبليغ ارزش ها ،باورها،هنجارهاي ملي ،ديني ،قومي درجوامع ديگر

* اطلاع سريع وگسترد ازاخبارواطلاعات (شتاب سرعت دسترسي به اطلاعات )،ازبين رفتن محدوديت زماني

* امکان تعاملات بيشتر وتشکيل گروه هاي بيشتر*جابه جا شدن براي تعامل حذف شده .محدوديت مکاني ازبين رفته .

آزادي هم افزايش وهم کاهش يافته است .

2-افزايش آزادي :*امکان دسترسي به اطلاعات بيشتر وامکان انتخاب بيشتر شده است  .

*کنترل دولت ملت ها کمتر ودرنتيجه آزادي هاافزايش يافته است .* محدوده ي باورها ،ارزش ها وهنجارهايي که فرددرآن قرار مي گيرد وسيع تر شده است .* ميزان تاثير گذاري برديگران افزايش يافته است

2-کاهش آزادي :* ارزشها ،باورها وهنجارهايي که افراد ،بيشتر درمعرض آن قرار مي گيرند متعلق به نظام مسلط هستند . * رسانه ها ارزش هاي خاص را تبليغ مي کنند .بخش خاصي را ترويج مي کنند

درس 7 گفت وگو کنيد   (صفحه69)

الف  :* هويت ملي تضعيف مي شود :اگر فرهنگ وارداتي با فرهنگ ملي مغايرت وتضادداشته باشد وفرهنگ وارداتي بتواند جايگزين فرهنگ ملي شود.   * هويت ملي تقويت  مي شود :اگر فرهنگ وارداتي با فرهنگ ملي مغايرت وتضادنداشته باشد وفرهنگ وارداتي  جايگزين فرهنگ ملي نشود  وآن را تکميل وتقويت نمايد .

ب  :*امکانات فن آوري ورسانه اي راافزايش دهيم. * امکان ساخت وارسال برنامه وتوليدات فرهنگي باکيفيت وکميت بالابه جوامع ديگر راافزايش دهيم.* افراد جامعه را براي شناخت وحفظ هويت هاي ملي وقومي آموزش دهيم

*هويت وباورهاي خودي را تقويت کنيم. *محدود نکردن افراد جامعه براي شناخت ساير فرهنگ ها

*قوه تشخيص افراد جامعه را بالاببريم .فرهنگ سازي کنيم .

* مقابله به مثل کنيم .** روش فرهنگ سازي وتقويت باورهاي خودي موفقيت آميز تر است .

پ :*فرصت است چون مي توانيم باورهاي ديني راکه رنگ معنوي دارند براي جوامعه اسير ماديات تبليغ کنند .

*تهديداست درصورتي که نتوانيم از امکانات پيشرفته رسانه اي استفاده کنيم .

                                                        *****************

13

 

(درس)8 بررسي  کنيد   (صفحه70)

1-کشورهابه دوگروه تروتمند وفقير (ازنظر درآمد امکانات بهدلشتي ،مرگ ومير ، سوادو...)تقسيم مي شوند.

2-بيشتر کشورهاي جهان (بيش از 50%) جزء کشورهاي فقير هستند .

3- تعدادکمي از  کشورهاي جهان جزء کشورهاي داراي درآمد بالاهستند .

4- کشورهاي ثروتمند داراي درآمد سرانه بالا ، مرگ وميرهاي بسيار پايين ، پوشش تحصيلي بالا هستند.

5- کشورهاي فقيرداراي درآمد سرانه پايين  ، مرگ وميرهاي زياد ، پوشش تحصيلي پايين هستند.

6- توزيع ثروت به صورت نابرابر وناعادلانه در ميان جوامع انجام شده است .

درس8 تحقيق  کنيد   (صفحه77)

درسايت (nationmaster)دربخش آمار باعنوان (statistics) اطلاعات وآمارهاي مختلفي در زمينه هاي مختلف اقتصادي ،بهداشتي،جمعيتي وغيره وجوددارد . در قسمت اقتصادي آمارها واطلاعات عددي مقايسه اي درمورد توليد ناخالص وخالص ملي وداخلي  ،درآمد خالص وناخالص ملي وداخلي وسرانه و... همراه بانمودار وجود دارد  كه با مراجعه به اين سايت مي توان اطلاعاتي دريافت كرد .به عنوان نمونه اطلاعات مربوط به توليد ناخالص داخلي(GDP)ورتبه بندي 195کشور در سال 2005مي باشد که از سايت فوق دريافت شده است.

                                                      *****************

   ( درس)9 مقايسه کنيد   (صفحه78)1-کشورهاي ثروتمند (داراي درآمد بالا )در سال هاي 1820و1973 :

      آمريکا – آلمان – فرانسه – انگليس – ايتاليا

2-کشورهاي داراي درآمد پايين  در سال هاي 1820و1973 :

برزيل – اندونزي – چين – پاکستان – هند – بنگلادش

3-نسبت کشور داراي بيشترين سرانه توليد ناخالص داخلي  به کمترين  درسال 1820معادل 4/3ودرسال 1973 معادل 7/34است . اين نسبت در سال 1973 ، 2/10 برابر شده است .

 

4/3= 523  ÷  1756

 

7/34=  478 ÷  16607

    نسبت متوسط سرانه کشورهاي ثروتمند به فقير درسال 1820معادل 3/2ودرسال 1973معادل 2/9است .

 

3/2= 567   ÷  1293

 

2/9=  1491 ÷  13174

فاصله کشورهاي ثروتمند وفقير در سال 1820کمتر وبعد از 153سال اين فاصله شتاب بيشتري مي گيرد.

14

4-متوسط سرانه توليد ناخالص داخلي  در کشورهاي دسته اول در سال 1820حدود 1293دلار ودر سال 1973حدود 13174 دلار شده و919درصد رشد داشته است .طي 153سال از سال 1820تا 1973 سرانه توليد ناخالص داخلي  در اين کشورها به طور متوسط  2/10برابر شده است.

 

   متوسط  سرانه توليد ناخالص داخلي در سال 1820                 1293 =  5 ÷  6465

 

   متوسط  سرانه توليد ناخالص داخلي در سال 1973                 13174 =  5 ÷  65871

 

   درصدرشد سرانه توليد ناخالص داخلي در سال 1973        

 

100  ×1293 ÷  ( 1293- 13174)

 

5-متوسط سرانه توليد ناخالص داخلي  در کشورهاي دسته دوم در سال 1820حدود 567دلار ودر سال 1973حدود 1492دلار شده و163درصد رشد داشته است .طي 153سال از سال 1820تا 1973 سرانه توليد ناخالص داخلي  در اين کشورها به طور متوسط  6/2برابر شده است.

 

   متوسط  سرانه توليد ناخالص داخلي در سال 1820                 567 =  6 ÷  3400

 

   متوسط  سرانه توليد ناخالص داخلي در سال 1973                 1491 =  6 ÷  8949

 

   درصدرشد سرانه توليد ناخالص داخلي در سال 1973        

 

100  ×567 ÷  ( 567- 1491)

 

 

 

 

                                                                                                 15

16

 

(درس )10 گفت وگو کنيد   (صفحه91)

موضوع 1: برنامه هسته اي ايران وگزارش البرادعي درمورد صلح آميز بودن آن   :

پرودي نخست وزير ايتاليا : حق ايران براي توسعه برنامه ي هسته اي صلح آميز بايد رعايت شود.

نظر مثبت

سفير آمريکادرکوبا : واشنگتن خواهان استفاده صلح آميز ايران  از ابزارهاي صلح آميز هسته اي است . نظر مثبت

بوش رئيس جمهور آمريکا : ايران بايد هرگونه غني سازي را متوقف کند  .

نظر خيلي منفي

کوشنرنخست وزير فرانسه : ايران حق استفاده از هرگونه برنامه هسته اي را ندارد .

نظر خيلي منفي

نتيجه :

*چنانچه اظهارنظرکنندگان رقيب يا دشمن ايران باشند وقدرتمندشدن ايران را براي خود ومنافع شان تهديد بدانند اظهار نظر منفي ومخالف مي کنند .

*چنانچه اظهارنظرکنندگان رقيب يا دشمن ايران نباشند وقدرتمندشدن ايران را براي خود ومنافع شان خطر وتهديد ندانند اظهار نظر مثبت وموافق مي کنند .

موضوع 2: اعتصابات درفرانسه :

سولانا رئيس اتحاديه اروپا  : هرچه سريع تر اعتصابات بايد در فرانسه پايان يافته زيرا تداوم آن براي جامعه اروپا خطر ناک است .

نظر خيلي منفي

وزيرخارجه آمريکا : اعتصابات نشانه دموکراسي درفرانسه است ولي ادامه آن مضر است .

نظر منفي

دولت ايران : دولت فرانسه بايد حقوق اعتصابيون را مورد توجه قرار دهد .

نظر مثبت

نتيجه :

*چنانچه اظهارنظرکنندگان رقيب يا دشمن فرانسه نباشند وادامه اعتصاب  را براي خود ومنافع شان تهديد بدانند اظهار نظر منفي ومخالف مي کنند .

*چنانچه اظهارنظرکنندگان رقيب يا دشمن فرانسه  باشند وادامه اعتصاب را براي خود ومنافع شان خطر وتهديد ندانند اظهار نظر مثبت وموافق مي کنند .

(درس 10) گفت وگو کنيد   (صفحه96)

الف – اطلاعات ومفروضات عراق درباره ايران :*ارتش ايران به واسطه انقلاب ازهم پاشيده است و درحال تجديد سازمان است. *ارتش ايران آمادگي براي يک جنگ بزرگ وسنگين راندارد* سپاه ايران نيز يک نيروي جديد وجوان وکم تجربه است *هماهنگي ميان نيروهاي ارتش وسپاه  وجود ندارد.*نبود يک فرماندهي باتجربه براي ارتش

*عدم مشارکت يامشارکت پايين مردم در حمايت از ارتش*درمدت کوتاهي ايران (حتي تاتهران )قابل تصرف است.

17

ب – هدف عراق ازحمله :*رسيدن به تهران درمدت کوتاه وسرنگون کردن انقلاب

*ياتصرف خوزستان ومحروم ساختن ايران ازدرآمد نفت وفلج ساختن ايران * ايران قدرتمند منطقه نباشد

پ- 1-اهداف بلندمدت :

*سرنگوني انقلاب *تضعيف قدرت ايران درمنطقه

پ- 2-اهداف کوتاه مدت :

*تصرف خاک ايران * محروم ساختن ايران از درآمد نفت * فلج کردن ايران

* جلوگيري از صدور انقلاب *حفظ منافع دولت هاي بزرگ

ت- مردم ايران واردصحنه جنگ نمي شوند وازارتش پشتيباني نمي کنند – دولت نيز واکنش جدي وسريع ازخود نشان نمي دهد .

ث – ازآنجا که دولت عراق سرسپرده دولت هاي بزرگ به ويژه آمريکا بود به واسطه حمايت ها وکمک هاي آنها حتي درصورت اطلاع از مقاومت مردم به ايران حمله مي کرد .

ج- دانش آموزان اطلاعات خود را از طرق و وسايل مختلف به دست آورده ا ند ،وبرداشت هاي آنها نيز نسبت به جنگ ومقاومت متفاوت است.

(درس11) گفت وگو کنيد   (صفحه98)

فهرست موضوعات واهداف :-حفظ تماميت ارضي (حفظ مرزها )-حفظ منافع ملي وحياتي -حفظ امنيت ملي

-رفاه وتوسعه -حق تعيين سرنوشت = استقلال - عدم دخالت ديگران درامورداخلي

- توسعه طلبي -آزادي -حفظ ارزش ها وآرمانها-ترويج عقايد- کسب وجهه وافزايش پرستيژ

- کمک به محرومان - ايجاد عدالت جهاني -سرکوبي اشرار - مبارزه با تروريسم

- مبارزه بااعتياد وفساد - عضويت در سازمان تجارت جهاني

الف – حفظ تماميت ارضي ،حفظ امنيت وحفظ منافع حياتي  براي هرکشور از اولويت بيشتري برخوردار است .زيرا موجوديت وبقا جامعه به تامين آنها بسته است .

ب- بعضي ازاهداف نقش بنيادي واساسي در حفظ موجوديت يک جامعه دارند ،ازاهميت بالايي برخوردار هستند، مقطعي وگذرا نيستند ،درطولاني مدت موردتوجه هستند وباتامين آنها ساير اهداف معني پيدا مي کنند وامکان رسيدن به آن ها نيز فراهم مي شود .بنابراين حراست ازمرزها  مهم ترين هدف است .چراکه بدون وجود آن آزادي وتوسعه و...  بي معنا مي شود. پ- رتبه بندي اهداف برمبناي ميزان تاثير آنها در حفظ موجوديت جامعه :

ا- اهداف اساسي وحياتي ودرجه اول - اهداف درجه دوم

مهم ترين دليل براي پذيرش اهميت يک هدف بيشترين ميزان تاثير آن درحفظ بقاي جامعه است. 

(درس11) تمرين کنيد   (صفحه106-105)

الف –با توجه به شعار اصلي انقلاب که استقلال وآزادي ،جمهوري اسلامي است  وبراين اساس يکي ازمهم ترين اهداف انقلاب مقابله با سرمايه داري وکشورهاي مرکز به ويژه آمريکا مي باشد واين موضوع منافع آمريکا را به خطر مي اندازد اين موقعيت امنيت ملي ماراتهديد مي کند وخطري جدي براي امنيت اقتصادي ،فرهنگي اجتماعي ،سياسي وتماميت ارضي محسوب مي شود .

18

ب: *استفاده از ابزار ديپلماسي وگفت وگو  *تلاش براي جلب اعتماد جهاني وهمراه کردن ساير کشورها

 *توجه به شرايط نظام جهاني واستفاده ازوضعيت سياسي کشورهاي مرکز براي رسيدن به توسعه

  *اعتماد به نفس واستفاده بهينه ازهمه منابع داخلي  *داشتن برنامه ريزي آگاهانه وواقع بينانه

(درس12  )بررسي کنيد   (صفحه107)

الف –ايجاد ائتلاف واتحاد وهمکاري ،قدرت وزور واجبار ، تهديد ، پيشنهاد پاداش (تطميع )، فريب ونيرنگ ، ديپلماسي ،اقناع وتفهيم وگفت وگو ،واسطه قراردادن بزرگترهاودوستان ،جوسازي وشايعه

ب- براي  به کار گيري اين روش ها وابزارها ،امکانات ووسايلي لازم است وهرفرد يا جامعه اي دراين زمينه محدوديت هايي دارند لذا به فراخور امکاناتي که دراختيار دارند ازاين وسايل استفاده مي کنند .هم چنين نوع هدفي که افراد مي خواهند بدان دست پيداکنند نيز در استفاده از اين روش ها موثر است .

ج – گفت وگو واقناع ، پيشنهاد پاداش ، تهديد به مجازات ، نيرووابزار نظامي ، تحريم هاي اقتصادي ، تبليغات جوسازي

(درس12) تحقيق کنيد   (صفحه116)

انگاره سازي رسانه درباره ي بازيگران جهاني:

درگذشته اهميت بهره گيري از فنون اطلاعاتي (خبري) در نبردهاي استراتژيک به اهميت امروز نبود. گذشت زمان باعث شکل گيري تئوري «جنگ اطلاعات استراتژيک» درسطوح عملياتي گرديد و اينک «عمليات اطلاعاتي» به عنوان بخشي از «عمليات رواني» با بهره گيري از فنون متعدد نظير «بمباران حجيم خبري» به ايفاي نقش حياتي و تعيين کننده در صحنه منازعات جهاني پرداخته و نقشي برجسته در قدرت بازيگران عرصه بين الملل و تعاملات عناصر دخيل در آن بازي مي کند.آمريکا که تجربه وحشتناک «ناهمراهي افکار عمومي با پديده جنگ» را در صحنه ويتنام از نزديک مشاهده نموده است به منظور پرهيز از تبعات دومين «عارضه ويتنام» از تبليغاتpropaganda  يعني «ستون ششم» در عمليات نظامي خود به شدت بهره مي برد و بدين منظور از به کارگيري همه گونه رفتار سخيف رسانه اي نظير سانسور، دروغ، کتمان حقايق و... ابائي نمي کند تا «افکارعمومي» را به عنوان حساس ترين رقيب خود، همواره در کنار خود داشته باشد نه در مقابلش!

اگر افکار عمومي را به معناي «واکنش گسترده توده جامعه نسبت به حوادث و جرياناتي که اغلب افراد آن مجموعه آنها را حياتي و مهم تلقي مي کنند» فرض نموده و از سوي ديگر قدرت تأثيرگذاري رسانه ها در خلق يا رفع چنين واکنش هايي را مد نظر قرار دهيم؛ توان فوق العاده انگيزشي رسانه به عنوان «سائقه بي رقيب» در جهت دهي به تمايلات، رفتارها و احساسات مخاطبين- که اتفاقا درشعاع اثر آرگومان آن قرار دارند- اهميتي دوچندان مي يابد. در جهان کنوني که جهانيان، محيط پيراموني خويش را از دريچه رسانه ها مي نگرند، نقش واژگونه نمايي گونه هاي واژگان توسط ابزار رسانه اي درخلق آني آثار تبعي مطلوب نظر «رسانندگان» به خوبي متبادر مي گردد.                                                   19

از اين رو رسانه ها که اصالتا راويان وقايعند به «خالقان حوادث» بدل گرديده اند و طراحان «هندسه جمعي» با اين چنين ابزاري دقيق به جهت دهي خيزش هاي منتجه ناشي از سيلان اطلاعات، در راستاي «مهندسي اجتماع» به سمت و سوي مطلوب خويش مي پردازند.

نقش همراهي افکار عمومي با افکار و منافع نظام سلطه در پيشبرد اهداف استعماري، آنان را وامي دارد تا برخلاف رسالت اطلاع رساني صحيح آن و با سوءاستفاده از رسانه ها از اين ابزار خدوم به عنوان سربازي مطيع در هژموني استيلاجوي خويش بهره بگيرد. نمونه بارز اين امر در فضاسازي سنگين رسانه اي بر عليه کارکرد صلح آميز فعاليت هاي هسته اي کشورمان به خوبي محسوس است و اين درحالي است که غول هاي رسانه اي جهان نظير آسوشيتدپرس، يونايتدپرس، رويترز، فرانس پرس و... با کارکرد توليد و پخش بالغ بربيش از 49 ميليون کلمه در روز، عملا کار «پمپاژ القائيات خويش» را به نحو احسن انجام مي دهند و توان فوق العاده اي در راست انگاري انگاره هاي القائي خويش دارند. مقابله با چنين جو سنگين، کاري بس شگرف و مشکل مي نمايد. در چنين وضعيتي بخش اعظمي از توان فکري- ديپلماتيکي جمهوري اسلامي معطوف به زدودن ابهامات منتجه و صرف شفاف سازي اذهان گرديده، عملا قدرت مانور روي هر مؤلفه ديگر غير از مقوله شفاف سازي از ايران سلب مي گردد. تعليق خود خواسته غني سازي اورانيوم و تعطيلي موقت داوطلبانه فعاليت هاي صلح آميز تأسيسات نطنز و اصفهان در همين راستا و با هدف شفاف سازي و اعتمادآفريني درعرصه بين الملل و افکار عمومي صورت پذيرفته بود.

(درس13) گفت وگو کنيد   (صفحه117)

الف – درقرن نوزدهم ،در دوره قاجاريه ،اززماني که حاکمان ايراني شرايط تجارت تعرفه اي راپذيرفتند.

ب –دردوره قاجاريه اوضاع ايران واروپا تغييراتي يافت که شرايط براي ادغام فراهم شد:

-پادشاهي فتحعلي شاه - توجه همزمان کشورهاي استعمارگر به ايران 

-توجه اروپاييان به هندوستان وهم جواري ايران باهند -تغير شرايط زندگي دراروپا به دليل انقلاب صنعتي

-شکل گيري انقلاب فرانسه وانديشه  مردم سالاري-قصد حکومت هاي اروپايي براي گسترش سلطه خود در جهان

 

ازاين دوره وابستگي متقابل ايران بانظام جهاني شکل مي گيرد.دردوره پهلوي توسعه درايران شکل مي گيرد ولي توسعه اي است که وابسته به نيازهاي نظام جهاني است .ايران در تقسيم کار شکل گرفته در نظام جهاني نيروي کار ومواد خام ارزان را فراهم مي کند.وپس ازيک دوره وابستگي به انگلستان، به آمريکا وابسته مي شود.  

                                                                                                        20

 

 

(درس13 )بررسي کنيد   (صفحه124)

الف :تجزيه وتحليل شاخص هاي بعداز جنگ

 

 

22

ب :   - تنظيم برنامه هاي توسعه - کاهش رشد جمعيت -توجه به زيرساخت ها ي اقتصادي ،اجتماعي ،فرهنگي

- باور توانمنديها ي خودي ج :  موفقيت ها قابل قبول است ومي تواند بيش ترازاين حد باشد . کاهش وابستگي به درآمد نفت وافزايش صادرات غير نفتي وکسب سهم زيادتر از بازهاي جهاني ازحدمورد انتظار کمتر است .

(درس14) گفت وگو کنيد (صفحه125)  الف :جدول تجزيه وتحليل جايگاه ايران دربخشهاي مختلف درمقايسه با جهان وساير کشورها

 

                                                                                               24                                              

ب :جدول تجزيه وتحليل جايگاه ايران دربخشهاي مختلف درمقايسه با  کشورها ي منطقه

 

26

نتايج :  - دربخش بهداشت ازنظر  اميد به زندگي ،ميزان مرگ ومير کودکان ،ميزان مصون سازي – دربخش اقتصادي ازنظر درصد رشد سالانه توليد ناخالص داخلي ،درصد نسبت شکل گيري سرمايه ناخالص به توليد ناخالص دراخلي ،درصد ارزش افزوده بخش صنعت به توليد ناخالص داخلي- دربخش تعليم وتربيت ازنظر درصد ثبت نام در مدرسه ابتدايي نسبت به کشورهاي ديگر  وضعيت بهتر ويا همسان دارد .ولي ازنظر درصدرشد جمعيت ،سرانه درآمد ناخالص ملي وبه ويژه دربخش ارتباطات ازنظر تعداد رايانه شخصي ،تعداد کاربران اينترنتي ،تعداد خطوط ثابت تلفن وتلفن همراه ، سرانه مصرف برق وانرژي نسبت به ساير کشورها به ويژه کشورهاي داراي درآمد بالا وضعيت مناسبي ندارد .

علل جايگاه کنوني ايران

-توجه بيشتر به زيرساخت ها وفراهم نمودن شرايط براي يک جهش اقتصادي.

-توجه بيشتر به توسعه وبه کارگيري روش هاي بهتر وفن آوري مناسب تر باهدف ازايش ظرفيت وميزان توليد وتوجه به رشد .   - پايين آوردن نرخ رشد جمعيت وکنترل مواليد  -توجه به هويت اسلامي –ايراني وتلش براي بازگشت به زمينه هاي فرهنگ خودي - مطرح کردن بحث گفتگوي تمدن ها

(درس14 )تحقيق کنيد   (صفحه144)

پيامدها ي پيوستن به سازمان تجارت  جهاني براي توسعه ايران

-پيوستن به WTO  مي تواند تحولي بنيادي در صنعت ايران ايجاد کند ومي تواند مثبت و تأثيرگذار تلقي شود.

-سبب‌ تسريع‌ فرايند توسعه‌ صنعتي‌ کشور شود.

-علاوه بر اقتصاد، زيرساختهاي تجاري ، کشاورزي و صنعتي ايران نيز دچار تحول مي شود .

-الزاماتي رابراي ايران دربردارد :   *باز کردن بخشي از بازار داخلي بر کشورهاي عضو

 *انطباق قوانين و مقررات اقتصادي و تجاري با استانداردهاي سازمان تجارت جهاني مانند:

  **تبديل موانع غير تعرفه اي   ** تصويب قانون جذب سرمايه گذاري خارجي

  ** کاهش ماليات بر درآمد شرکتها ** تک نرخي کردن ارز بوده است.

-سازمان‌ تجارت‌ جهاني نهادي‌ است که موجب ‌ تسهيل‌ هر چه‌ بيشتر تجارت‌ کالاها و خدمات‌است‌.

- بخش خدمات به شدت آسيب‌مي بيند و تهديدي را متوجه بخش‌هاي اقتصادي مي‌کند.

-افزايش درآمد ملي

-بازارگشايي صادراتي .امكان حضور بنگاهها وشركت ها در بازارهاي جهاني

                                                         

 

حسين بيكي دبير علوم اجتماعي مقطع متوسطه شهرستان طبس

ديماه87

27