سوالات درس به درس کتاب علوم اجتماعی پیش دانشگاهی جدیدالتالیف چاپ شهریور1391
سوالات درس اول کتاب علوم اجتماعی پیش دانشگاهی جدیدالتالیف چاپ شهریور1391 تهیه وتنظیم : حسین بیکی مدرس استانی پیش دانشگاهی علوم اجتماعی شهریور 91
- جهان انسانی وجهان فرهنگی راتعریف کنید.جواب: جهانی که محصول زندگی ، اندیشه وعمل انسان است ، جهان انسانی است . به هویت فرهنگی جهان اجتماعی جهان فرهنگی گفته می شود.
2- جهان انسانی وجهان فرهنگی چه رابطه ونسبتی با یکدیگردارند؟ جواب : جهان فرهنگی و جهان اجتماعی بخشی از جهان انسانی است زیرا جهان انسانی دارای بعدفردی وبعداجتماعی است.
3- جهان انسانی به چند بخش تقسیم می شوند؟ جواب: بخش فردی که مربوط به زندگی شخصی ، اخلاقی وروانی فرد است . بخش اجتماعی که مربوط به زندگی اجتماعی وارتباطات انسان هاست.
4- بخش های فردی واجتماعی جهان انسانی هریک به چه نام های دیگری نامیده می شوند؟ جواب : بخش فردی رابه جهان ذهنی وبخش اجتماعی رابه جهان فرهنگی تعبیر می کنند. وقتی اندیشه محصور درذهن است جهان فردی ( ذهنی ) است. وقتی اندیشه دیگران تحت تاثیر قرار می دهد جهان فرهنگی ( اجتماعی ) است .
5- جهان ذهنی باجهان فرهنگی چه رابطه ای دارند؟ جواب : وقتی اندیشه ی فردی ازذهن به عمل درآید ودیگران را متاثرسازد جهان فردی با جهان اجتماعی ( فرهنگی ) رابطه برقرارکرده است . مثلا اندیشه ی خودمان را به صورت گفتارونوشتاردرآوریم وبه دیگران تحویل دهیم .
6- لایه های عمیق ( بنیادین ) ولایه های غیربنیادین ( سطحی) فرهنگ رابنویسید. جواب : عقاید وارزش لایه های بنیادین ( عمیق ) وهنجارها ورفتارها غیربنیادین ( سطحی ) فرهنگ هستند.
7- لایه های عمیق فرهنگ بالایه های غیربنیادین فرهنگ چه رابطه ای دارند؟ جواب: هرفرد براساس لایه های بنیادین فرهنگ خود(ارزش ها وعقاید ) رفتارمی کند ،زندگی روزمره خودراتفسیر می کند ودرباره ی آنها تصمیم می گیرد.
8- جهان فرهنگی وجهان ذهنی چه رابطه ای بایکدیگردارند؟جواب : هراندیشه فردی ( ذهنی ) جهانی است که تفکراجتماعی را رشد می دهد. تفکراجتماعی برتک تک افراد اثر می گذارد.این دوجهان بایکدیگرتعامل متقابل دارند .جهان فرهنگی ارزش ها وعقایدرابرای فرد به وجودمی آورد. جهان ذهنی ارزش ها وعقایدرادرقالب هنجارها ورفتارهای عملی درمی آورد. مثلا جهان فرهنگی می گوید خداپرست باش وظلم بداست. جهان ذهنی می گوید دزدی نکن وروزه بگیرو..
. 9- منظورازجهان عینی چیست؟ چه ویژگی هایی دارد؟ جواب : جهان عینی جهانی است که خارج از اراده وفعل انسان هااست .1-محدودبه طبیعت نیست. 2- شامل موجودات تکوینی هم هست. 3- باجهان انسانی درارتباط است ولی تحت امرانسان نیست.
10-کسانی که جهان عینی رابه طبیعت محدود می کنند جهان راچگونه تقسیم بندی می کنند؟ جواب: 1- جهان طبیعت ( محسوسات ) 2- جهان ذهن( روان واندیشه انسان) 3- جهان فرهنگ ( عقاید،ارزش ها وآرمان های انسان )
11- متفکران مسلمان جهان عینی راچگونه یاد می کنند؟ جواب : جهان تکوین هم می گویند چون محدودبه طبیعت ومحسوسات نیست وشامل امورعالم دیگر هم می باشد. مانند آخرت ، شهادت ، فرشته آسمانی ، بهشت ، جهنم ، ملکوت ،کهکشان ها، دنیا و...
12- جهان انسانی باجهان عینی چه ارتباط وپیوندی دارد؟ جواب : جهان عینی با پدیده های طبیعی وفوق طبیعی خود درعالم هستی برذهن ( اندیشه ، روان ، اخلاق ) وفرهنگ ( عقاید،ارزش ها ورفتارها) اثرمی گذارد .
13- درخصوص اهمیت ، ارتباط وتاثیرجهان های مختلف چه دیدگاه هایی وجوددارد؟ جواب : دیدگاه اول : جهان عینی همان جهان طبیعی است وتفاوتی بین علوم طبیعی وعلوم انسانی وجودندارد.ذهن وفرهنگ هم هویتی مادی دارند مانند مارکسیست ها دیدگاه دوم : طبیعت ماده بی جان وآماده برای پذیرش انسان ها است جهان فرهنگی است که طبیعت را معنا وشکل می دهد وفرهنگ فراتراز جهان ذهنی وجهان عینی وجهان طبیعی است مانند رئالیست ها دیدگاه سوم : هردوجهان فرهنگی عینی درتعامل هستندوجهان عینی محدود به جهان طبیعی نیست وادراک هم محدودبه انسان ها نیست براساس حکمت خداونداست ولی این حکمت الهی جهان فردی را بی مسئولیت نمی داند.
14- نگاه قرآنی درخصوص جهان های عینی ،فرهنگی وانسانی چگونه است ؟ جواب : 1- جهان عینی فراتراز محسوسات وطبیعت است. 2- اداراک محدودبه جهان انسان ها نیست . 3- جهان عینی براساس حکمت الهی با انسان ها ارتباط دارد. 4- انسان هادرقبال جامعه و فرهنگ خود مسئولیت دارند.
15- ازمنظرقرآن درچه صورتی جهان عینی برکات خودرابه روی انسان ها می گشاید ودرچه صورتی آنهارا پنهان می سازد؟ جواب : هرگاه انسان ها اخلاق الهی داشته وجامعه نیز ازفرهنگ توحیدی برخوردارباشد جهان عینی برکات خودرا به روی انسان ها می گشاید واگررفتارافراد وفرهنگ آنها هویتی مشرکانه داشته باشد ظرفیت های الهی وآسمانی پنهان می شوند.
فعایت های درس یک 16- چگونه اندیشه فردی وارد حوزه فرهنگی می شود؟ جواب : وقتی فردی ذهنیت خودرابه عمل درمی آورد جهان فرهنگی راگسترش داده و اندیشه وارد حوزه فرهنگ شده است . راه های ورود اندیشه به حوزه فرهنگ هنر ورفتارهای اجتماعی است.
17- تفاوت موجودات جهان عینی با موجودات جهان انسانی درچیست؟ جواب : جهان انسانی تحت امر اراده ی انسان است وبا انسان به وجود می آید ولی جهان عینی خارج از فعل انسان است وقبل وبعدازانسان هم وجودداشته وخواهدداشت. مثلا رانندگی امری مربوط به جهان انسانی است ولی خورشیدگرفتگی یا روزقیامت مربوط به جهان عینی وتکوینی است .
18- برخی از آیات قرآن کریم ازتعامل فعال جهان عینی باجهان فرهنگی واجتماعی رابنویسید. جواب : آیه 44 سوره انعام : پس چون آنچه ازنعم الهی به آنها تذکرداده شدهمه رافراموش نمودندماهم ابواب هرنعمت رابه روی آنها گشودیم تا به نعمتی که داده شدند شادمان گشت اند ناگاه به کیفر اعمالشان گرفتار کردیم که آن هنگام خواروناامید گردیدند. آیه 41 سوره روم : فساد وپریشانی به کرده ی بد خودمردم درهمه ی برو بحر پدید آمد تاماهم کیفر بعضی اعمالشان رابه آنها بچشانیم باشد که پشیمان شده وبه درگاه خدا بازگردند. آیه 96 سوره اعراف : وچنانچه مردم شهر ودیار همه ایمان آورده وپرهیزکار می شدند همانا مادرهای برکات آسمان وزمین رابرروی آنها می گشودیم ولیکن چون تکذیب آیات کردند ماهم سخت به کیفرکردار زشتشان رسانیدیم.
سوالات ، فعالیت ها و پاسخ های درس دوم علوم اجتماعی پیش دانشگاهی چاپ جدید(91)
1- کدام موجودات ازتاریخ مشترک برخوردارند؟ مثال بزنید. جواب: موجوداتی که ازهویت مشترکی برخوردارند 2- به دلیل کدام توانایی برخی ازموجودات درمناطق مختلف جغرافیایی یافت می شوند؟ جواب: به دلیل توان انطباق وسازگاری با محیط 3
- چگونه انسان امکان سازگاری با شرایط مختلف جغرافیایی راپیدا می کند؟ جواب : آدمی بافعالیت های انسانی وفرهنگی خود وازطریق تصرفاتی که درطبیعت انجام می دهد امکان سازگاری با شرایط مختلف جغرافیایی راپیدامی کند. 4- چرا فرهنگ ها، اخلاق ها وتاریخ بشر یکسان ومشترک نیست؟ جواب: زیرا انسان هااز عقایدوارزش ها وهویت های متفاوتی برخوردارند. 5- فرهنگ هاازنظرقابلیت گستره ی جغرافیایی ،تداوم وانتقال چنددسته اند؟ جواب: 1-فرهنگ هایی که درطول زمان دریک سرزمین واحد به وجودآمده اند وفرهنگ هایی که درزمان واحددرسرزمین های متعددبه وجودآمده اند. 2- فرهنگ هایی باعمرکوتاه وفرهنگ هایی بادوام طولانی3- فرهنگ هایی که قابلیت عبورازمرزهای جغرافیایی رادارندوجهانی می شوند ، فرهنگ هایی که ناظربه قوم خاص ومحدوده ی خاص جغرافیایی هستند. 6- کدام فرهنگ ها قابلیت وظرفیت جهانی شدن ندارند؟ جواب:1- فرهنگ هایی که ارزش ها وعقاید آنهاناظربه قوم ومنطقه خاصی است2- نگاهی سلطه جویانه نسبت به دیگر اقوام ندارند. 7- فرهنگ هایی که به سوی جهانی شدن حرکت می کنند چنددسته اند؟ جواب: 1- فرهنگی که عقاید،رفتاروارزش های آن ناظربه قوم یامنطقه یا گروه خاصی است مانند صهیونیست ها که متوجه نژادخاص بارویکردخاص مادی هستند.2- فرهنگی که عقاید،ارزش ها وهنجارهایش درخدمت قوم خاصی نیست وازسعادت همه انسان ها سخن می گویدمانند فرهنگ اسلامی 8- فرهنگ سرمایه داری (فرهنگ سلطه ، فرهنگ استکبار)ازچه ویژگی هایی برخورداراست؟ جواب: 1- ثروت وقدرت درکانون توجه اوست.2- کشورهای دیگررادرپیرامون قدرت وثروت به خدمت می گیرد.3- تسلط یک قوم ،جامعه وگروه خاص رابردیگران دنبال می کند.4- دیگران را به ضعف وناتوانی می کشاند. 9- کدام فرهنگ ها ازعقاید و آرمان های مشترک انسانی سخن می گویند؟ جواب: فرهنگی که درخدمت گروه وقوم خاصی نیست وسعادت همه انسانها رادنبال می کند. 10-کدام فرهنگ ها شایستگی حرکت به سوی یک فرهنگ جهانی رادارند؟ جواب: 1- عقاید،ارزشها وآرمان هایشان موافق فطرت آدمیان باشد. 2- هنجارهاورفتارش مطابق با آرمان ها و عقایدش باشد. 11-فرهنگ حق چه نوع فرهنگی است؟ جواب: فرهنگی که عقاید، ارزش ها ورفتارهایش مطابق نیازهای فطری انسان ها باشد. 12-مدینه ی فاسقه فارابی چه نوع جامعه ای است؟ جواب : جامعه ای که عقایدوارزش هایش حق است ولی هنجارها ورفتارهایش موافق با آن عقایدوارزش هانباشد. 13- فرهنگ مطلوب جهانی ازچه ویژگی های عام وجهان شمولی بایدبرخوردارباشد؟ جواب: حقیقت، معنویت،عدالت ،حریت (آزادگی ) مسئولیت وعدالت . 14-چرا حقیقت یکی از ویژگی های فرهنگ جهانی مطلوب است؟ جواب: زیرافرهنگی که به حقیقتی قایل نباشدنمی تواند ازمعیارسنجش ارزش ها برخوردارباشدوتوان دفاع عقیدتی ازخودراندارد. 15-چه نوع فرهنگ هایی درصورت گسترش انسانیت رابابحران های روحی وروانی گرفتار می سازند؟ چرا؟ جواب: فرهنگ هایی که فقط به نیازهای مادی انسان توجه می کنند.زیراازپاسخ به پرسش های بنیادین درباره مرگ وزندگی، سعادت معنوی وابدی انسان ها ناتوان و غافل اند. 16-چرامعنویت یکی از ارزش های فرهنگ مطلوب جهانی است؟ جواب: چون این فرهنگ می تواندبه پرسش های بنیادین انسانهادرخصوص مرگ وزندگی وسعادت معنوی وابدی پلسخ دهد ومانع بحران های روحی انسان ها می شود. 17- ارزش عدالت وقسط چه تاثیری درفرهنگ جهانی دارد؟ جواب: مانع پایمال شدن حقوق انسان ها ودوقطبی شدن جهان وبهره کشی ظالمانه می شود. 18-حریت وآزادگی درمعنای راستین چگونه است؟ جواب: آزادی ازقیدوبندهایی که مانع از رسیدن آدمی به حقیقت و حقوق انسانی اش می شود. 19- انواع آزادی وحریت را توضیح دهید: جواب: 1- آزادی که انسان راازمعنویت وبندگی خدادورمی کند.2- آزادی که وسیله ای برای رسیدن به خدا است. 20- کدام ارزش هایک فرهنگ رادربرابر فرهنگ های رقیب مقاوم می سازند؟ وزمینه سازگسترش آن هستند؟چرا؟ جواب: مسئولیت وتعهد زیرا رویکردهای تقدیرگرایانه وغیرمسئولانه مقاومت فرهنگی را ازبین برده وزمینه سازنفوذ وتسلط بیگانگان هستند. 21-فرهنگی که مطلوبیت جهانی داردبایددارای چه سطوحی ازعقلانیت باشد؟ جواب: 1- عقلانیتی که ازجهان بینی وارزش های آن دفاع کند. 2- عقلانیتی که براساس ارزش هاوعقایدخودبه نظام سازی ومدیریت اجتماعی بپردازد. 22-درچه صورتی فرهنگ دچارنسبیت می شود؟ جواب : درصورتی که ازعقلانیتی برخوردارنباشدکه ازجهان بینی وارزش های کلان، ولایه های بنیادین وهویتی خود دفاع کند. 23-درچه صورتی فرهنگی که ادعای جهانی دارد ناکام می ماند؟ جواب: درصورتی که 1-فرهنگ نتواندبرمبنای ارزش ها وعقایدخودیک نظام جهانی تعریف کند. 2- فرهنگ نتواندمسیرحرکت به سوی یک نظام رابرای عبورازشرایط متغییر ومتحول اجتماعی ترسیم کند. فعالیت های درس دوم : 24-درسرزمین پهناور ایران درطول تاریخ چه فرهنگ هایی شکل گرفته اند؟چه عناصری ازاین فرهنگ هاباقی مانده است؟ جواب:1- ایران باستان باعناصر: نوع دوستی،عدالت خواهی، دین مداری،خانواده وقداست آن،عفاف، عیدنوروز، اهمیت نور،2-ایران اسلامی باعناصر: آخرت ، توحید، علم آموزی، خانواده وجایگاه زن ، عدالت 3- ایران معاصرباعناصر: مقاومت ، مشروطه ، استکبارستیزی، بازگشت به خویشتن ، انقلاب ، هویت یابی ، مقاومت فرهنگی 25-نمونه های تاریخی فرهنگ هایی که عقاید وارزش های آنها باهنجارها ورفتارهایشان ناسازگاراست بنویسید. جواب :1- جوامع غربی به نام دموکراسی کشتارمی کنند .2- الجزایربه نام دموکراسی انتخابات آزادرابرهم زد. (1990) 3- دراروپاکسی حق مخالفت باهالوکاست راندارد. 4- درجامعه ی خودمان همه اخلاص عمل ندارند وفاصله ارزش ها وعمل به وجودآمده است.(ارزش های عملی باسکولاریسم عملی تناسب ندارد. ) 26-ارزش آزادی درفرهنگ اسلامی وفرهنگ سکولارغربی چه تفاوتی دارد؟ جواب: 1- مرزآزادی غربی منافع دیگران است ولی آزادی اسلامی نزدیک شدن به خدااست. 2- آزادی غربی نوعی اسارت انسان درمادی گرایی است ولی آزادی اسلامی آزادشدن انسان برای رسیدن به خدااست .( آزادی ازنفس اماره) 3- آزادی غربی انسان را ازمعنویت وبندگی خدادورمی کندولی آزادی اسلامی راهی برای رسیدن به خدااست. سوالات وفعالیت های همراه باپاسخ درس سوم کتاب علوم اجتماعی پیش دانشگاهی ( سال چهارم ) چاپ جدید شهریور1391 1- مدینه ی تغلب درگونه شناسی فارابی چگونه جامعه ای است؟ جواب: جامعه ای که سلطه بردیگرجوامع راارزش اجتماعی برتر خودمی داند. 2- درگذشته امپراتوری ها چگونه شکل می گرفتند؟ جواب: ازطریق کشورگشایی باقدرت نظامی وحضورمستقیم سربازان پیروز 3- سلطه و غلبه اقوام بردیگران درتاریخ گذشته چگونه بوده است ؟ جواب : غلبه ی نظامی باحضورمستقیم قوم مهاجم درمناطق جغرافیایی تحت سلطه ( البته درهمه موارد بسط فرهنگی قوم غالب را به دنبال ندارد.) 4- درگذشته اقوام شکست خورده دراثرحمله ی نظامی چگونه باردیگربه استقلال می رسیدند؟ ودرچه صورتی گروه مهاجمان رادرخود هضم می کردند؟ جواب : درصورتی که قوم مغلوب هویت فرهنگی خودراحفظ کن با ضعیف شدن تدریجی قدرت نظامی مهاجم ، می تواندباردیگراستقلال سیاسی خودرا به دست آورد. واگرازفرهنگ غنی وقوی برخوردارباشد می تواند گروه مهاجم رادرفرهنگ خودهضم کندمانند ایرانیان مسلمان که مغولان رادرخودهضم کردند. 5- چرا امپراتوری مغول منجر به فرهنگ جهانی نشد؟ جواب: زیرا فرهنگ مغولان فرهنگی قومی وقبیله ای بود وشایستگی لازم رابرای یک فرهنگ جهانی نداشت وسریعا تحت تاثیرفرهنگ جوامع مغلوب خود قرارگرفتند. 6- نمونه هایی از جهان گشایی که منجربه جهانی شدن فرهنگ نشدمثال بزنید. جواب: فتوحات ایرانیان باستان ، تصرفات مغولان 7- مغولان تحت تاثیر هویت فرهنگی کدام جوامع مغلوب قرارگرفتند؟ جواب: چین ، هند ، ایران 8- ویژگی اغلب جهان گشایی ها وامپراتوری ها چه بود؟ جواب : 1- سرزمین های تصرف شده به تدریج استقلال می یافتند. 2- با کشتارها وخسارات انسانی واقتصادی فراوان همراه بود. 9- واژه امپریالیسم وانواع آن راتوضیح دهید . جواب : ازواژه امپراتوری گرفته شده و به نوع سلطه ای اطلاق می شود. 1- امپریالیسم سیاسی : اشغال نظامی جوامع ضعیف است . 2- امپریالیسم اقتصادی : اشغال بازار، مواد خام وقدرت اقتصادی دیگرجوامع. 3- امپریالیسم فرهنگی: مقاومت فرهنگی جامعه تحت سلطه سیاسی واقتصادی فروریزد وبرتری فرهنگی جامعه مسلط پذیرفته شود. 10-واژه های استعمار ومستعمره راتعریف کنید وبنویسیدازچه زمانی شروع شدوبه اوج رسید؟ جواب: اشغال یک سرزمین باتوسل به قدرت سیاسی ونظامی استعماراست وکشور تحت سلطه استعمار ، مستعمره است . ازقرن 15 به بعدتوسط اروپاییان شروع شد ودرقرن 19 به اوج رسید و مستعمراتشان از35 درصدبه 67 درصدرسید . 11-دلیل موفقیت وگسترش استعمار اروپاییان چه بود؟ جواب: 1- پیشرفت درزمینه ی دریانوردی 2- فنون نظامی واقتصاد صنعتی اروپا 12-دردوران استعمار عملکرد اروپاییان درقاره امریکا وجزایراقیانوس ها چگونه بود؟ جواب: به نسل کشی وازبین بردن ساکنان بومی پرداختند.15 میلیون سرخ پوست راکشتند ومناطقی( کوبا،هائیتی، نیکاراگوئه وسواحل ونزوئلا) راخالی ازسکنه کردند. 13-انواع استعمار درطول تاریخ چندنوع بوده است ؟ جواب: استعمار کهن با غلبه وتسلط نظامی برجوامع تحت سلطه 2- استعمار نوباغلبه اقتصادی برجوامع تحت سلطه 3- استعمارفرانو باغلبه فرهنگی برجوامع تحت سلطه 14-ویژگی های استعمار نو را چیست ؟ جواب : 1- پس از شکل گیری جنبش های استقلال طلبانه کشورهای مستعمره درقرن بیستم به وجود امد. 2- ازمجریان بومی وداخلی کشورهای مستعمره استفاده می کردند. 3- برای به قدرت رساندن نیروهای وابسته ازکودتای نظامی استفاده می کردند.4- شکل غلبه ی انها اقتصادی ووابستگی ساختارهای اقتصادی ، سیاسی و مالی بود وکنترل بازار وسیاست مستعمرات رادردست می گرفتند. 15- انواع استعمار (قدیم ، نو وفرانو) درچه نکته ای اشتراک دارند؟ جواب : هرسه فراورده ی فرهنگ سلطه ی غرب هستند. 16- استعمار قدیم با استعمار نو چه تفاوت هایی داشته است ؟ جواب : 1- استعمار قدیم باغلبه ی نظامی وسیاسی بوده است ولی استعمارنو باغلبه ی اقتصادی وسیاسی 2- مجریان استعمار قدیم بیگانه وخارجی بوده اند( حضورآشکار استعمارگران ) ولی مجریان استعمار نو بومی وداخلی ( حضور غیرمستقیم وپنهان استعمارگران )محسوب می شدند . 17- استعمار نو دارای چه ویژگی هایی است ؟ جواب : 1- بیشترازابزارهای فرهنگی، علمی ، رسانه ای وفناوری استفاده می کند.2- استعمارگران ومجریان هردوپنهان اند. 3- هویت فرهنگی( عقایدوارزش ها) دیگرکشورهاهدف قرارمی گیرد.4- سلطه ی غرب برهمه جهان راتحت پوشش جهانی شدن دنبال می کند. فعالیت های درس سوم : 18- فرهنگ سلطه به دنبال چه نوع تاثیرات فرهنگی برجوامع مغلوب است ؟ جواب:تضعیف مقاومت فرهنگی ، ایجادتزلزل وتحول فرهنگی درقوم مغلوب ، تحقیرفرهنگی قوم مغلوب ، هویت زدایی فرهنگی قوم مغلوب، استعمارفرهنگی 19-درباره عملکرد اروپاییان درقاره ی آفریقا بنویسید. جواب:دربعدنظامی :به تسخیر آفریقا پرداختند. دربعد اقتصادی: بازارها ، منابع ومواداولیه ی آفریقا اشغال شد ودروجه فرهنگی :زبان وادبیات بسیاری ازکشورهای آفریقایی انگلیسی وفرانسه شده است . 20-درباره مراحل گسترش نظام سلطه غرب ووجه غالب هرمرحله گفت وگو کنید.آیا وجه غالب هرمرحلیه ،درمراحل دیگروجودندارد؟ جواب: دراستعمار قدیم وجه غالب قدرت نظامی با حضورمستقیم نیروهای استعمارگراست. (مجریان بیگانه اند)دراستعمارنو وجه غالب اقتصادی با حضور غیرمستقیم استعمارگراست .( مجریان بومی وداخلی اند. ) دراستعمار فرانو وجه غالب فرهنگی باابزار فناوری رسانه ای است ( مجریان بومی وسیاست هانیز ظاهرابومی اند. ) می توانند این وجوه بایکدیگرهمزمانی داشته باشند ، مثلا دراستعمارقدیم گاهی هم استعمارسیاسی ،هم اقتصادی و هم فرهنگی بوده است ، نمونه ی آن مستعمرات آفریقایی سوالات و فعالیت های درس چهارم کتاب جدیدالتالیف علوم اجتماعی پیش دانشگاهی ( سال چهارم ) همراه باپاسخ 1- ویژگی ها ، ارزش ها وتوان مندی های جهان اسلام برای ساختن یک فرهنگ جهانی چیست؟ جواب : 1- اصول اعتقادی وارزش های آن ثابت است.(خاص یک نسل ویک عصرنیست.). 2- اصول وارزش هایش بانظام آفرینش وفطرت آدمیان مطابقت دارد . 2- ویژگی های انسان ازدیدگاه اسلام چیست ؟ جواب: 1- انسان موجودی مختار، مسئول ومتعهد است .2- انسان خلیفه خدادرزمین است .3- انسان فطرتی الهی وکرامتی ذاتی دارد. 4- سعادت انسان در نزدیک شدن به خدا است. 5- شقاوت انسان درفراموشی خود، خدا ومحدودکردن زندگی به این جهان است . 6- انسان مسئول آبادی این جهان وپرهیزازفساداست. 3- جایگاه عقل دردیدگاه ا سلام چگونه است ؟ جواب: عقل درفرهنگ اسلام محبوب ترین مخلوق خداست وپیامبران برای برانگیختن عقل مبعوث شده اند. 4- پیامبران به چه منظوری مبعوث شده اند؟ جواب: پیامبران برای برانگیختن عقل ، اجرای عدالت وجلوگیری ازتراکم ثروت دردست اغنیا وآزادسازی مستضعفان ازحاکمیت مستکبران وحاکمیت حق مبعوث شده اند. 5- مراحل گسترش فرهنگ اسلامی درمقاطع تاریخی را نام ببرید . جواب : 1-عصرنبوی 2- دوران خلافت 3- دوران استعمار 4- بیداری اسلامی 6- ازمراحل گسترش فرهنگ ا سلامی ، عصرنبوی رابه اختصار توضیح دهید . جواب: پیامبر آیات توحیدی را در جامعه جاهلی قبیله ای عربستان تبلیغ نمود. پس از13 سال مقاومت دربرابرفشارهای قبیله ای حکومت ا سلامی تشکیل داد و10 سال به رفع موانع سیاسی آن پرداخت. به امپراتورهای زمان خودبرای پذیرش ا سلام دعوت نامه فرستاد. گروه های مختلف شبه جزیره درسال نهم هجرت برای پذیرش ا سلام به مدینه آمدند. 7- ازمراحل گسترش فرهنگ ا سلامی دوران خلافت چگونه بود؟ جواب: اززمان رحلت پیامبرتا خلافت امویان ، عبا سیان وعثمانیان ادامه داشت. پس از فتح مکه ( سال هشتم هجرت ) مقاومت دربرابرارزش های ا سلامی از صورت آشکار درپوشش نفاق پنهان شد ومناسبات عشیره ای وقبیله ای درآن راه یافت . اما ارزش های ا سلامی فارغ از عملکرد قدرت های سیاسی درسایرسرزمین ها گسترش یافت وفرهنگ گروه های مهاجم رادرون خودهضم کرد. 8- چرا قدرت هایی مانند سلجوقیان، مغولان ، عثمانی و... مانع از آن می شدند که ظرفیت ها و ارزش های اجتماعی فرهنگ ا سلامی به طور کامل آشکارشود؟ جواب: زیرا این قدرت ها درچارچوب عادات تاریخی وفرهنگ قومی وقبیله ای رفتار می کردند. 9- دوره استعمار چه تاثیراتی برفرهنگ ا سلامی داشته است ؟ جواب : 1- بخش هایی از جوامع ا سلامی را تحت نفوذ سیاسی ، نظامی خود درآوردند. 2- رجال سیاسی جوامع ا سلامی را ازطریق قدرت نظامی و صنعتی مقهورخوساختند. 0 3- قدرت سیاسی قومی وقبیله ای جوامع ا سلامی را ازطریق سازش با دولت های غربی باقدرت استعمارگران پیوند زدند. 10-منظورازاستبداد استعماری چیست ؟ چگونه به وجودآمد؟ جواب : وقتی استبداد ایلی وقومی با استبداد استعمارگران غربی پیوند خورد استبدادجدیدی که جنبه استعماری داشت به وجودآمد . 11-درمراحل گسترش فرهنگ ا سلامی عصربیداری از چه ویژگی هایی برخورداراست ؟ جواب : 1- مقاومت دربرابرنفوذ وسلطه غرب 2- متفکران اسلامی خطرات سلطه فرهنگ غرب وفراموشی فرهنگ وهویت ا سلامی را گوشزدکردند. 3- باروی کارآمدن انقلاب ا سلامی مکاتب وروش های غربی مقابله با سلطه استعمار( ناسیونالیسم ، ملی گرایی ، مارکسیسم ) کنارگذاشته شد.4- مرحله نوینی درگسترش فرهنگ ا سلامی با الهام ازانقلاب ایران به وجود آمد. فعالیت های درس چهارم : 12-اصولی که یک فرهنگ جهانی باید داشته باشد رادرآموزه های ا سلامی جست وجو کنید . جواب : هستی شناسی توحیدی ، عدل وداد ، عقلانیت ، حقیقت ، خلیفهً الهی بودن انسان . 13-درباره چگونگی گسترش فرهنگ ا سلامی دربین مسلمانان آسیای جنوب شرقی توضیح دهید . جواب : بنگلادش ازطریق بازرگانان عرب ، اندونزی ازطریق بازرگانان مسلمان هندی ، تایلند از طریق شیخ احمدقمی ، تانزانیا ازطریق بازرگان مسلمان ایرانی (آفروشیرازی) 14-درباره بخشی از ارزش های اجتماعی ا سلام که با حاکمیت های قبیله ای وقومی نادیده گرفته می شدند توضیح دهید. جواب : تقواکم رنگ شدوارزش های خونی ونژادی رشدکرد. تبعیض ها جای عدالت راگرفت . زهد وساده زیستی به تجملات تبدیل شد . برابری وبرادری به قوم مداری تبدیل شد . استبداد ایلی وقبیله ای جای آزادی راگرفت. 15-عملکرد استبداد ایلی قاجاررابااستبداد استعماری رضاخان مقایسه کنید. جواب : استبداد قومی ایلی با مذهب درگیری نداشت وشاهان ظاهرا دینی بودند امااستبداد استعماری رضاخان چون درراستای تامین نیازهای مادی غرب بود پوشش ظاهری دینی هم نداشت ومستقیمابادین مبارزه می کرد . 16- درباره تاثیرات صدساله ی اخیرناسیونالیسم درجهان ا سلام توضیح دهید . جواب : وحدت امت ا سلامی مخدوش بود. هویت سازی سکولار بود . اختلافات نژادی افزایش یافته بود . مقاومت اسلامی ضعیف شده بود . نمونه ایی دیگر نمونه سوالات درس اول: 1-منظور ازجهان انسانی چیست ؟ جواب- جهان انسانی محصول زندگی انسان است .هر چه با اندیشه و عمل انسان پدید می آید مربوط به جهان انسانی است.جهان انسانی به دو بخش فردی واجتماعی تقسیم می شود. 2-جهان ذهنی چه جهانی است؟ جواب-جهان انسانی به دو بخش تقسیم می شود بخش فردی و اجتماعی ،بخش فردی جهان انسانی به زندگی شخصی و فردی انسان ها باز می گردد و ابعاد اخلاقی ،ذهنی و روانی انسان ها به این بخش مربوط می شود. 3-منظور از جهان فرهنگی را توضیح دهید؟ جواب-بخش اجتماعی زندگی اجتماعی را پدید می آورد .این بخش هویتی فرهنگی دارد به همین دلیل ،جهان اجتماعی را جهان فرهنگی می نامند . 4- منظور از فرهنگ چیست؟ جواب- فرهنگ ،شیوه زندگی اجتماعی انسان ها را شکل می دهد و حاصل آگاهی و عمل مشترک آدمیان است. 5-جهان انسانی به چند بخش تقسیم می شود؟ جواب-دو بخش جهان ذهنی (بخش فردی جهان انسانی است) و جهان فرهنگی(بخش اجتماعی جهان انسانی) 6- با مثالی جهان ذهنی و جهان اجتماعی را توضیح دهید؟ جواب-وقتی فردی در باره مساله ای خاص می اندیشد ،در محدوده جهان فردی و ذهنی خود زندگی می کند،ولی هنگامی که اندیشه خود را به صورت گفتار و نوشتار بیان می کند یا بر اساس اندیشه و تصمیم خود با دیگران رفتار می کند ،به جهان اجتماعی و فرهنگی قدم می گذارد. 7- در مورد سطوح و لایه های جهان فرهنگی و جهان ذهنی توضیح دهید؟ جواب-فرهنگ لایه ها و سطوحی دارد،عقاید و ارزش ها مربوط به لایه های عمیق و بنیادین فرهنگ اند و هنجارها و رفتارها در لایه های غیر بنیادین قرار دارند . جهان ذهنی و فردی انسان ها نیز ،لایه ها و سطوح مختلفی دارد .هر فرد بر اساس عقایدو ارزش ها ی خود ،مسایل روزمره زندگی خود را تفسیر می کند و در باره آنها تصمیم می گیرد. 8- بررسی نمایید چگونه بین جهان فرهنگی و جهان ذهنی ارتباط وجود دارد؟ جواب-بین دو بخش فردی و اجتماعی یا ذهنی و فرهنگی جهان انسانی ،تناسب و هماهنگی وجود دارد . هر فرهنگی نوعی خاص از عقاید و خصوصیات ذهنی را در افراد پدید می آورد و به همان نوع اجازه بروز و ظهور می دهد ،و هر نوع اخلاقی نیز جویای فرهنگی متناسب با خود است. 9- از نظر متفکران اسلامی تقسیم بندی جهان را بیان کنید؟ جواب-جهان هستی به دو بخش و هر بخش هم به دو قسمت تقسیم می شود.به این صورت: الف- جهان عینی(تکوینی)(1- طبیعی 2- فوق طبیعی) ب- جهان انسانی تقسیم می شود (1-ذهنی 2-فرهنگی) 10-در تعالیم قرآنی از عوالم عینی و تکوینی با چه عناوینی یاد می شود؟ جواب-دنیا و آخرت - شهادت و غیب - ملک و ملکوت و... 11-بررسی نمایید بین جهان فرهنگی و جهان عینی آیا ارتباط و تعامل وجود دارد؟ جواب-در این باره سه نظریه وجود دارد انتقاد جهان فرهنگی جهان ذهنی جهان عینی شماره نظر این گروه تفاوتی بین علوم طبیعی و انسانی و اجتماعی قایل نیستند فرهنگ جامعه نیز هویتی طبیعی و مادی دارد (علوم مربوط به آنها مانند علوم طبیعی است ذهن هویتی طبیعی و مادی دارد جهان عینی رامحدود به جهان طبیعت می دانند و این جهان از جهان ذهنی و فرهنگی مهمتر می باشد اول کم اهمبت دانستن جهان فردی و ذهنی وجهان طبیعی را ماده خام در نظر گرفتن جهان فرهنگ رامهمتراز دو جهان دیگر می دانند جهان ذهنی و فردی تابع فرهنگ است جهان عینی و طبیعی ماده خامی می باشد که در معرض برداشت ها و تصرفات مختاف فرهنگی و اجتماعی قرار می گیرد. دوم مهم است و در تعامل با جهان عینی است مهم است و در تعامل با جهان فرهنگی است سوم 11-از منظر قرآن کریم جهان عینی را توضیح دهید؟ جواب- جهان عینی محدود به جهان طبیعت نیست و اداراک و آگاهی نیز محدود به حیات انسانی نمی باشد ،و عالم نیز برخوردی حکیمانه و هوشمندانه با جهان انسانی و فرهنگی دارد . 12- در نگاه قرآنی جهان عینی چه رابطه ای با جهان انسانی دارد؟ جواب- از نگاه قران جهان عینی بر اساس حکمت و مشیت خداوند سبحان ،رفتاری حکیمانه با انسان و جامعه انسانی دارد. 13- نظر قرآن کریم در باره جهان فردی را بیان کنید؟ جواب- قرآن کریم علاوه بر اینکه برای جامعه و فرهنگ ،جایگاه ویژه ای قائل است و از زندگی و مرگ امت ها سخن می گوید ،جهان فردی اشخاص را نیز نادیده نمی گیرد و بر مسولیت فرد در قبال فرهنگ و جامعه تاکید می کند. 14-دیدگاه قرآن کریم در باره ارتباط جهان های عینی،ذهنی و فرهنگی رابیان کنید؟ جواب- از منظر قرآن کریم هر گاه انسان ،اخلاقی الهی داشته باشد و جامعه نیز از فرهنگی توحیدی برخوردار باشد ،جهان عینی درهای برکات خود را به روی انسان ها می گشاید ، و هر گاه افراد و فرهنگ جامعه هویتی مشرکانه داشته باشند ،زمین و آسمان از تعامل سازنده با آنها باز می مانند و ظرفیت های الهی و آسمانی خود را از آنها پنهان می کنند. بسم الله الرحمان رحیم نمونه سوالات درس دوم:علوم اجتماعی دوره پیش دانشگاهی فصل اول:فرهنگ جهانی درس دوم: فرهنگ جهانی عناوین درس:فرهنگ جهانی 1-گوناگونی تاریخی فرهنگ ها 2-ظرفیت مختلف فرهنگ ها برای جهانی شدن 3-ویژگی های فرهنگ مطلوب جهانی انتظارمی رود دانش آموز بتواند: 1-دلایل تفاوت فرهنگ ها را بداند 2-بداند که همه فرهنگ ها ظرفیت و ادعای جهانی شدن ندارند. 3-ویژگی های فرهنگ جهانی مطلوب را برشمرد. 1- تاریخ و جغرافیا چه نقشی در رشدو تحول موجودات در جهان طبیعت دارند؟ جواب1-تاریخ و جغرافیا بستر رشد و تحول موجودات جهان طبیعت اند. 2-تاریخ چه تاثیری در هویت موجودات دارد؟ جواب2-موجوداتی که هویت مشترکی دارند از تاریخ مشابه برخوردارند .حیوانات مختلف مراحل زندگی یکسانی دارند ،مورچگان از هزاران سال پیش مراحل مشابهی را در طول زندگی خود داشته اند 3-تاثیر جغرافیا در زندگی موجودات را بررسی کنید؟ جواب3-مناطق زندگي حيوانات از نظرجغرافيايي نيز فرق مي كند، برخي از حيوانات به دلیل توان انطباق با محیط، در مناطق مختلف زندگی مي کنند. برخی نیز نمی توانند خود را با شرایط محیطی ديگر انطباق دهند و به همين دليل تنها در محدودة جغرافیایی خاصی یافت می شوند. برخي ديگر از حيوانات برای دستیابی به محیط زندگی مناسب، در دوران حیات خود در خشکی یا دریا، مسافت های طولانی را طی می کنند. 4-آیا انسان مانند موجودات دیگر علی رغم دوران مشابه تاریخ، با شرایط مختلف جغرافیایی سازگاری می کند؟ جواب4-جسم انسان گرچه از آن جهت كه موجودي طبيعي است در طول تاريخ از دوران جنيني تا تولد، جواني و پيري مراحل مشابهي را طي مي كند، اما انسان مانندحيوانات ديگر نيست تا به طور طبيعي بتواند با شرايط جغرافيايي مختلف سازگارشود. 5- انسان چگونه با شرایط جغرافیایی سازگاری می کند؟ جواب5- آدمی با فعاليت هاي انساني و فرهنگي خود، و از طريق تصرفاتي كه در طبيعت انجام مي دهد، امكان سازگاري با شرايط مختلف جغرافيايي را پيدا مي كند. 6- آیا زندگی انسانها مانند دیگر موجودات از تاریخ یکسانی برخوردارند؟ جواب6-زندگي اخلاقي و فرهنگي بشر در طول تاريخ و در جوامع مختلف شكل يكساني نداردو از تاريخ مشابهي برخوردار نيست. 7- چرا تفاوت اخلاق و فرهنگ بشر از سنخ تفاوتهای یک نوع نیست؟ جواب7- تفاوت اخلاق و فرهنگ بشر از سنخ تفاوت هایي نيست كه يك نوع واحد از موجودات طبيعي در طول زندگي خود دارند، بلكه تفاوت اخلاق ها و فرهنگ ها از سنخ تفاوت هايي است كه در انواع مختلف موجودات است. زيراخصوصيات اخلاقي و ذهني افراد، و فرهنگ هاي آنها به تناسب عقايد و ارزش هايي كه دارند از هويت هاي متفاوتي برخوردار است. 8-توضیح دهید آیا امتداد تاریخی و گسترة جغرافيايي فرهنگ هاي گوناگون يكسان است؟ جواب8- امتداد تاريخي و گسترة جغرافيايي فرهنگ هاي گوناگون يكسان نيست. فرهنگ هايي كه در طول زمان در يك سرزمين واحد پديد آمده اند، و فرهنگ هايي كه در زمان واحد در سرزمين هاي متعدد به وجود مي آيند، زندگي و تاريخ يكساني ندارند. برخي از فرهنگ ها،عمري كوتاه داشتند. بعضي از آنها مدّتي طولاني دوام آورده و همچنان ادامه يافته ا ند.برخي، در مناطقي محدود شکل گرفته و نتوانسته اند از مرزهاي جغرافيايي خود عبوركنند، ولي برخي ديگر، گسترش پيدا كرده و تداوم يافته اند. 9-توضیح دهید آیا عناصر و اجزای مختلف درون فرهنگ ها یکسان اند؟ جواب9-عناصر و اجزاي مختلف درون فرهنگ ها يكسان نيستند، برخي از عناصر فرهنگي،قابليت تداوم و حتي انتقال از يك منطقة جغرافيايي و فرهنگي به مناطق ديگر را دارند ولي برخي ديگر چنين ظرفيت هايي ندارند. 10-ظرفیت مختلف فرهنگ ها برای جهانی شدن را بررسی نمایید؟ جواب10-برخي از فرهنگ ها ظرفيت جهاني شدن را ندارند، فرهنگ هايي كه ارزش ها و عقايد آنها ناظر به قوم و منطقة خاصي است و نگاهي سلطه جويانه نيز نسبت به ديگر اقوام ندارند، از محدودة قومي و منطقها ي خود فراتر نمي روند. 11- توضیح دهید چه فرهنگ هایی ظرفیت جهانی شدن را دارند؟ جواب11-در طول تاريخ، فرهنگ هايي وجود داشته اند كه از مرزهاي جغرافيايي خود عبور كرده و به سوي جهاني شدن گام برداشته ا ند. فرهنگي كه به سوي جهاني شدن حركت مي كند،بر دو گونه است:گونة نخست: فرهنگي است كه عقايد، ارزش ها و يا رفتار آن، ناظر به قوم، منطقه يا گروهي خاص است. چنين فرهنگي با عبور از مرزهاي جغرافيايي خود، جهان را به مناطقي دوگانه تقسيم مي كند، يكي از اين دو منطقه مركزي و ديگري پيراموني است.گونة دوم: فرهنگي است كه عقايد، ارزش ها و هنجارهای آن در خدمت گروه و قوم خاصي نيست، و سعادت همة انسان ها را دنبال مي كند. اين نوع فرهنگ از عقايد و آرمان هاي مشترك انساني سخن مي گويد. 12- فرهنگ هایی که ظرفیت جهانی شدن را دارند چند گونه می باشند؟ جواب12- بر دو گونه است:گونة نخست: فرهنگي است كه عقايد، ارزش ها و يا رفتار آن، ناظر به قوم، منطقه يا گروهي خاص است. چنين فرهنگي با عبور از مرزهاي جغرافيايي خود، جهان را به مناطقي دوگانه تقسيم مي كند، يكي از اين دو منطقه مركزي و ديگري پيراموني است.گونة دوم: فرهنگي است كه عقايد، ارزش ها و هنجارهای آن در خدمت گروه و قوم خاصي نيست، و سعادت همة انسان ها را دنبال مي كند. اين نوع فرهنگ از عقايد و آرمان هاي مشترك انساني سخن مي گويد. 13- بررسی نمایید فرهنگ هایی که عقاید و ارزش ها ی آن ناظر بر قوم و منطقه یا گروه خاصی است چگونه جهانی می شوند؟ جواب13-فرهنگي است كه عقايد، ارزش ها و يا رفتار آن، ناظر به قوم، منطقه يا گروهي خاص است. چنين فرهنگي با عبور از مرزهاي جغرافيايي خود، جهان را به مناطقي دوگانه تقسيم مي كند، يكي از اين دو منطقه مركزي و ديگري پيراموني است.منطقة مركزي، منطقه اي است كه منطقة پيراموني را به خدمت مي گيرد. 14-دونمونه از فرهنگ هایی که عقاید و ارزش ها ی آن ناظر بر قوم و منطقه یا گروه خاصی می باشند را بیان نمایید؟ جواب14-الف-فرهنگ صهيونيسم بين الملل و فرهنگ سرمايه داري دو نمونه از اين فرهنگ است.صهيونيسم آرمان ها و ارزش هاي خود را متوجه نژاد خاصي مي داند و با رويكرد دنيوي و اين جهاني خود، ديگران را در خدمت اين نژاد به كار مي گيرد. ب-فرهنگ سرمايه داري نيز كانون ثروت و قدرت را مورد توجه قرار مي دهد و كشورهاي ديگر را در پيرامون و حاشية آن به خدمت مي گيرد. فرهنگي كه تسلط يك قوم، جامعه و گروهي خاص را بر ديگران به دنبال مي آورد و ديگران را به ضعف و ناتواني مي كشاند،فرهنگ سلطه يا فرهنگ استكبار است. 15-در باره چگونگی جهانی شدن فرهنگ صهیونیسم توضیح دهید؟ جواب15- فرهنگ صهیونیسم عقايد، ارزش ها و يا رفتار آن، ناظر به قوم، يا گروهي خاص است. چنين فرهنگي با عبور از مرزهاي جغرافيايي خود، جهان را به مناطقي دوگانه تقسيم مي كند، يكي از اين دو منطقه مركزي و ديگري پيراموني است.منطقة مركزي، منطقه اي است كه منطقة پيراموني را به خدمت مي گيرد.فرهنگ صهيونيسم آرمان ها و ارزش هاي خود را متوجه نژاد خاصي مي داند و با رويكرد دنيوي و اين جهاني خود، ديگران را در خدمت اين نژاد به كار مي گيرد. 16- در باره چگونگی جهانی شدن فرهنگ سرمایه داری توضیح دهید؟ جواب16- فرهنگ سرمایه داری عقايد، ارزش ها و يا رفتار آن، ناظر به منطقه يا گروهي خاص است. چنين فرهنگي با عبور از مرزهاي جغرافيايي خود، جهان را به مناطقي دوگانه تقسيم مي كند، يكي از اين دو منطقه مركزي و ديگري پيراموني است.منطقة مركزي، منطقه اي است كه منطقة پيراموني را به خدمت مي گيرد. فرهنگ سرمايه داري كانون ثروت و قدرت را مورد توجه قرار مي دهد و كشورهاي ديگر را در پيرامون و حاشية آن به خدمت مي گيرد 17- منظور از فرهنگ سلطه یا فرهنگ استکبار چیست؟ جواب17-فرهنگي كه تسلط يك قوم، جامعه و گروهي خاص را بر ديگران به دنبال مي آورد و ديگران را به ضعف و ناتواني مي كشاند،فرهنگ سلطه يا فرهنگ استكبار است.مانند فرهنگ صهیونیسم و یا فرهنگ سرمایه داری 18- در مورد ظرفیت جهانی شدن گونه دوم فرهنگ ها توضیح دهید؟ جواب18-گونة دوم: فرهنگي است كه عقايد، ارزش ها و هنجارهای آن در خدمت گروه و قوم خاصي نيست، و سعادت همة انسان ها را دنبال مي كند. اين نوع فرهنگ از عقايد و آرمان هاي مشترك انساني سخن مي گويد. 19 – فرهنگی که شایستگی جهانی شدن دارد باید چه ویژگی هایی داشته باشد؟ جواب19-فرهنگي شايستگي حركت به سوي يك فرهنگ واحد جهاني را دارد كه اولا،ً عقايد،آرمان ها و ارزش هاي آن، موافق با فطرت آدميان باشد، و ثانيا هنجارها و رفتارهاي خود را نيز براساس عقاید و آرمان های خویش سازمان دهد. 20 -کدام فرهنگ حق می باشد؟ جواب20- فرهنگي كه عقايد،ارزش ها، هنجارها و رفتارهاي آن مطابق نيازهاي فطري باشد، همان فرهنگ حق است. فارابي جامعه اي را كه عقايد و ارزش هاي آن حق باشد اما هنجارها و رفتارهاي آن موافق با حق نباشد، مدينة فاسقه مي نامد. 21- منظور از مدینه فاسقه چیست؟ جواب21- فارابي جامعه اي را كه عقايد و ارزش هاي آن حق باشد اما هنجارها و رفتارهاي آن موافق با حق نباشد، مدينة فاسقه مي نامد. 22- مهمترین ویژگی ها و ارزش هایی که فرهنگ مطلوب جهانی باید داشته باشد را بیان کنید؟ جواب22-حقيقت، معنويت، عدالت، حرّيت، مسئوليت و عقلانيت از مهمترين ویژگی ها و ارزش هايي ا ند كه يك فرهنگ مطلوب جهاني بايد از آنها برخوردار باشد. 23-منظور از حقیقت به عنوان مهمترین ویژگی ها و ارزش هایی که فرهنگ مطلوب جهانی باید داشته باشد چیست؟ جواب23-حقيقت: فرهنگ هايي كه به حقيقتي قائل نباشند، نميت وانند معيار و ميزاني برايسنجش عقايد و ارزش هاي مختلف داشته باشند و در نتيجه نميت وانند از حقانيت ارزش هاو عقايد خود دفاع كنند. 24--منظور ازمعنویت به عنوان مهمترین ویژگی ها و ارزش هایی که فرهنگ مطلوب جهانی باید داشته باشد را بیان کنید؟ جواب24-معنويت: فرهنگ جهاني بايد بتواند به پرسش های بنیادین درباره مرگ و زندگی انسان ها پاسخ دهد. فرهنگ هايي كه توجه خود را به نيازهاي مادي و دنيوي انسان محدود مي كنند، از پاسخ به نيازهايي كه سعادت معنوي و ابدي انسان ها را تأمين كند،غافل مي مانند. چنين فرهنگ هايي در صورتي كه بسط و گسترش پيدا كنند، انسانيت رابا بحران هاي روحي و رواني گرفتار مي سازند. 25-عدالت و قسط ،به عنوان مهمترین ویژگی ها و ارزش هایی که فرهنگ مطلوب جهانی باید داشته باشد را توضیح دهید؟ جواب25-عدالت و قسط: ارزشي است كه مانع پایمال شدن حقوق انسان ها، دو قطبي شدن جهان و استضعاف و بهره كشي ظالمانة برخي از برخي ديگر مي شود. 26--منظور ازحریت و آزادگی به عنوان مهمترین ویژگی ها و ارزش هایی که فرهنگ مطلوب جهانی باید داشته باشد چیست؟ جواب26-حرّيت و آزادي: ارزشي است كه همواره در كنار و در دامان ارزش هاي ديگر، معناي خود را پيدا مي كند؛ زيرا آزادي همواره، آزادي از يك امر براي رسيدن به امري ديگر است. به اين معني كه تمامي عقايد، ارزش ها و آرمان ها در محدودة فرهنگي خود باقي مي مانند؛ فرهنگ ها، قياس ناپذير و در عرض يكديگرقرار مي گيرند و امكان گفتگوي منطقي ميان آنها براي رسيدن به عقايد و ارزش هاي جهان شمول وجود ندارد.اين مفهوم هنگامي كه در كنار ارزش هايي نظير حقيقت، معنويت و عدالت قرار مي گيرد معناي راستين خود را پيدا مي كند.معناي راستين آزادي، آزادي از حق و قانون براي تجاوز به حقوق خود يا ديگران نيست،بلكه آزادي از قید و بندهایی است كه مانع از رسيدن آدمی به حقيقت، معنويت و حقوق انساني ا ش مي شوند و زمینة ظلم بر انسان را فراهم می سازند. 27-مفهوم آزادی چه هنگام معنای راستین خود را پیدا خواهد کرد؟ جواب27- اين مفهوم هنگامي كه در كنار ارزش هايي نظير حقيقت، معنويت و عدالت قرار مي گيرد معناي راستين خود را پيدا مي كند.معناي راستين آزادي، آزادي از حق و قانون براي تجاوز به حقوق خود يا ديگران نيست،بلكه آزادي از قید و بندهایی است كه مانع از رسيدن آدمی به حقيقت، معنويت و حقوق انساني ا ش مي شوند و زمینة ظلم بر انسان را فراهم می سازند. 28- مسئولیت و تعهد به عنوان مهمترین ویژگی ها و ارزش هایی که فرهنگ مطلوب جهانی باید داشته باشد را توضیح دهید؟ جواب28-مسئوليت و تعهد: از جمله ارزش هايي هستند كه يك فرهنگ را در برابر فرهنگ هاي رقيب مقاوم مي سازند و زمينة گسترش فرهنگ را فراهم مي كنند. رويكردهاي تقديرگرايانه و غير مسئول با از بين بردن قدرت مقاومت يك فرهنگ، زمينة نفوذ و تسلط فرهنگ بيگانگان را فراهم مي سازند. 29-فرهنگ مطلوب جهانی باید از چه سطوح عقلانیت برخوردار باشد؟ جواب29-فرهنگ جهاني بايد از دو سطح عقلانيت برخوردار باشد: اول: عقلانيتي كه از جهان بيني و ارزش هاي كلان آن دفاع نمايد. فرهنگ هايي كه ازاين نوع عقلانيت محروم باشند، نمي توانند از لايه هاي بنيادين و هويتي خود دفاع كنند،و به نسبيت فرهنگی دچار مي شوند.دوم: عقلانيتي كه براساس عقايد و ارزش هاي فرهنگي و با نظر به شرايط تاريخي مختلف، به نظام سازي، سازماندهي و مديريت اجتماعي بپردازد. 30- چرافرهنگ جهاني بايد دارای عقلانیتی باشد که از جهان بيني و ارزش هاي كلان آن دفاع نماید؟ جواب30-زیرا فرهنگ هايي كه ازاين نوع عقلانيت محروم باشند، نمي توانند از لايه هاي بنيادين و هويتي خود دفاع كنند،و به نسبيت فرهنگی دچار مي شوند. 31- چگونه فرهنگ ها در رسیدن به ادعاهای جهانی خود ناکام خواهند ماند؟ جواب31-فرهنگي كه بر مبناي ارزش ها و عقايد خود نتواند يك نظام جهاني را تعريف كند ونتواند مسير حركت به سوي آن نظام را براي عبور از شرايط متغير و متحول اجتماعي ترسيم كند، در وصول به ادعاهاي جهاني خود، ناكام خواهد ماند. بسم الله الرحمان رحیم علوم اجتماعی دوره پیش دانشگاهی فصل اول:فرهنگ جهانی درس سوم :فرهنگ های جهانی 1 عناوین درس فرهنگ های جهانی 1 1-جهانگیری و امپراطوری 2-امپریالیسم و استعمارغربی 3-استعمارنو و فرانو انتظارمی رود دانش آموز بتواند: 1-صورت های تاریخی فرهنگ سلطه را در جهان توضیح دهد. 2-با استفاده از معیارهای فرهنگ جهانی مطلوب ،فرهنگ سلطه را نقد و ارزیابی کند. 3-شباهت ها و تفاوت های استعمار قدیم ،نو و فرانو را تشریح کند. 1-منظور فارابی از جامعه تغلب چیست؟ جواب1-او در گونه شناسي خود، يكي از انواع جوامع جاهلي را مدينة تغلب مي نامد. مدينة تغلب جامعه هاي است كه سلطه بر ديگر جوامع راارزش اجتماعي برتر مي داند. 2- عامل ایجاد امپراطوریها در گذشته تاریخ چیست؟ جواب 2-در گذشتة تاريخ، سلطه و استكبار، امپراطوري هاي بزرگ را به وجود آورده است.امپراطوري و شاهنشاهي، از طریق كشورگشايي و جهان گشايي و با قدرت نظامي و حضورمستقيم سربازان پيروز شکل می گیرد. 3- توضیح دهید غلبه نظامی قوم غالب چه تاثیری در فرهنگ قوم مغلوب خواهد داشت؟ جواب 3-در تاريخ، اقوامي بود ه اند كه با غلبة نظامي بر ديگر اقوام تسلط پيدا كرده ا ند. غلبة نظامي گرچه به حضور مستقيم قوم مهاجم در مناطق جغرافيايي مختلف منجر مي شود، امّا درهمة موارد، بسط فرهنگي قوم غالب را به دنبال نمي آورد.قومي كه در اثر تهاجم نظامی شكست مي خورد در صورتي كه هويت فرهنگي خودرا حفظ كند، با ضعيف شدن تدريجي قدرت نظامي مهاجم، مي تواند بار ديگر، استقلال سياسي خود را به دست آورد، و اگر فرهنگي غني و قوي داشته باشد مي تواند گروه مهاجم را درون فرهنگ خود، هضم نماید و آن را به خدمت گيرد. 4- آیاجهان گشایی ایرانیان باستان تاثیر در جهانی شدن فرهنگ آنان داشته است؟ جواب 4-ايرانيان باستان فتوحاتي فراتر از مرزهاي جغرافيايي خود داشتند، امّا جهان گشايي آنان به جهاني شدن فرهنگ آنان منجر نشد. 5- چرا فرهنگ مغولان علی رغم تصرفات وسیع آنان جهانی نشد؟ جواب 5-مغولان نيز مناطق وسيعي از جهان را با قدرت نظامي خود تصرف كردند. ولي فرهنگ مغولان، فرهنگي قومي و قبيله اي بود و شايستگي هاي لازم را براي يك فرهنگ جهاني نداشت. آنان به سرعت تحت تأثير فرهنگ هايي قرار گرفتند كه از نظر نظامي شكست خورده بودند. به همين دليل، امپراطوري مغول در چين، هند و ايران، تحت تأثير فرهنگ هاي مغلوب، هويتي چيني، هندي و ايراني پيدا كرد، و به صورت سه حكومت مستقل درآمد. 6- اغلب جهانگشایی و امپراطوری ها با کشتاره و خسارت انسانی و اقتصادی همراه بوده اند ،نمونه هایی را بیان کنید؟ جواب6-جهان گشايي و امپراطوري، اغلب با كشتارها و خسارت هاي انساني و اقتصادي فراوان همراه است. اسكندر تخت جمشيد را به آتش كشيد. مغولان، برخي شهرها را از دم تيغ گذراندند و حيوانات آنها را نيز نابود كردند. نرون، روم را در آتش سوزاند. 7- منظور از فرهنگ غرب چیست؟ جواب7-اروپا در پنج قرن اخير، كانون شکل گیری فرهنگ جديدي است كه آن را به نام فرهنگ غرب مي شناسيم. فرهنگ غرب در اين مدت اشَكال سه گانه اي از سلطه را پديد آورده است. از نخستين صورت آن با نام هايي مانند امپراليسم و استعمار ياد كرده اند. 8- واژه امپریالیسم را توضیح دهید؟ جواب8-واژة امپرياليسم از امپراطوري گرفته شده است و به هرنوع سلطه ا ي اطلاق مي شود.امپرياليسم مي تواند صورت های سياسي، اقتصادي و فرهنگي داشته باشد. امپرياليسم سياسي از طريق اشغال نظامي جوامع ضعیف شكل مي گيرد. امپرياليسم اقتصادي در جايي است كه قدرت اقتصادي يك كشور، بازارها و مواد خام كشور ديگر را تصرف مي كند. امپرياليسم فرهنگي هنگامي رخ مي دهد كه مقاومت فرهنگي منطقه اي كه تحت تصرف اقتصادي يا نظامي جامعه ا ي ديگر قرار گرفته است فرو ريزد، و قوم مغلوب، برتري فرهنگي جامعة مسلط را نيز بپذيرد. 9- استعمار و مستعمره را توضیح دهید ؟ جواب9-استعمار، واژها ي است كه بر اشغال يك سرزمين خارجي، با توسل به قدرت نظامي و سياسي دلالت مي كند، كشور فاتح را دولت استعماري و كشور به بند كشيده شده را مستعمره مي نامند. 10- از چه زمانی و چگونه استعمار بوجود آمده و وسعت گرفته است؟ جواب10- استعمار، نوعي از جهان گشايي و امپراطوري است كه از قرن پانزدهم به بعد توسط اروپائيان آغاز شد و در قرن نوزدهم به اوج خود رسيد. در قرن نوزدهم،تصرّفات اروپائيان از 35 درصد كرة زمين به 67 درصد رسيد.موفقيت هاي استعمار در اين دوران، ناشی از پيشرفت در زمينة دريانوردي، فنون نظامي و اقتصاد صنعتي بود. استعمار اروپايي در دو سدة هفدهم و هجدهم ميلادي بزرگترين برده داري تاريخ بشريت را برپا كرد. 11- عملکرد اروپائیان درهجوم به قاره آمریکا چگونه بود؟ جواب11-اروپائيان در هجوم به قارة آمريكا و جزاير اقيانوس ها براي تأمين سلطة خود، به نسل كشي و از بين بردن ساكنان بومي پرداختند.در يك مقطع پنجاه ساله، پانزده ميليون سرخپوست را نابود كردند و مناطقي نظير هائيتي، كوبا، نيكاراگوئه و سواحل ونزوئلا را كه تراكم جمعيتي بالايي داشتند از جمعيت خالي كردند. 12- شکل گیری جنبش های استقلال طلبانه کشورهای مستعمره چه تاثیری در شکل استعمار داشت؟ جواب12-استعمار نو، پس از شكل گيري جنبش هاي استقلال طلبانة كشورهاي مستعمره طيّ قرن بيستم به وجود آمد. در استعمار نو كشورهاي استعمارگر با استفاده از ظرفيت هايي كه در دورة نفوذ يا دورة استعمار نظامي و سياسي خود ايجاد كرده ا ند، از مجريان بومي وداخلي كشورهاي مستعمره استفاده مي كنند. دولت هاي استعمارگر براي به قدرت رساندن نيروهاي وابسته، از كودتاي نظامي نيزاستفاده مي كنند. كودتاي انگليسي سوم اسفند 1299 رضاخان و همچنين كودتاي آمريكايي 28 مرداد 1332 محمدرضا شاه دو نوع موفق از كودتاهاي استعمار نو است، وكودتاي نوژه، نمونة شكست خوردة آن مي باشد. در استعمار نو، کشور استعمارگر با اتكا به قدرت اقتصادي خود، و با استفاده از نهادها و ساختارهاي اقتصادي و سياسي بين المللي و با روش ها و سازوكارهاي غير مستقيم،كنترل بازار و سياست كشورهاي ديگر را در اختيار مي گيرد. 13-وجه اشتراک ، استعمار فرانو، با استعمار قديم و استعمار نو، را بیان کنید؟ جواب13-استعمار فرانو، با استعمار قديم و استعمار نو، در اينكه فراوردة فرهنگ سلطة جهان غرب است، مشترك است. 14 -بهره وری رسانه ها و فناوری اطلاعات چه تاثیری در شکل استعمار داشت؟ جواب14- شکل استعمار به فرا نو تبدیل شد.ويژگي استعمار فرانو در اين است كه براي حفظ سلطة جهان غرب،بيش ازآنکه از ابزارهاي نظامي و سياسي يا اقتصادي استفاده كند، از ابزارها و ظرفيت هاي فرهنگي و علمي به ویژه از رسانه ها و فنّاوري اطلاعات بهره مي برد 15- حضور استعمارگران در شکل های مختلف استعماری چگونه بود؟ جواب15-درا ستعمار قديم،ا ستعمارگران حضور مستقيم و آشكار دارند. درا ستعمار نو،ا ستعمارگران پنهان و مجريان آنها آشكارند. در استعمار فرانو، استعمارگران و مجریان هر دو پنهان ا ند. 16- در استعمار فرانو هدف استعمارگران چیست؟ جواب16-جهان غرب در استعمار فرانو، هويت فرهنگي ديگر كشورها را هدف قرار مي دهد؛ یعنی عقايد، ارزش ها و آرمان هاي فرهنگ هاي ديگر را مورد هجوم قرار مي دهد و به جای آن،عقايد و ارزش هاي فرهنگ غرب را تبليغ و ترويج مي كند. 17-هویت مردمي كه برتري مطلق فرهنگي و معرفتي جهان غرب را پذيرفته باشند،چگونه می باشد؟ جواب17- مردمي كه برتري مطلق فرهنگي و معرفتي جهان غرب را پذيرفته باشند،هويت خود رادر حاشية جهان غرب بازخواني و بازسازی مي كنند و مسيري را كه جهان غرب براي آنها ترسيم كند دنبال مي كنند. استعمار فرانو، گسترش و سلطة فرهنگ غرب بر همة جهان و غربي كردن جهان را در پوشش نام «جهاني شدن »پيگيري مي كند. 19 اصطلاح جهانی شدن به چه معنا می باشد؟ جواب19-. استعمار فرانو، گسترش و سلطة فرهنگ غرب بر همة جهان و غربي كردن جهان را در پوشش نام «جهاني شدن» پيگيري مي كند. بسم الله الرحمان رحیم علوم اجتماعی دوره پیش دانشگاهی فصل اول:فرهنگ جهانی درس چهارم :فرهنگ های جهانی 2 عناوین درس جهان فرهنگی 1-عقاید و ارزش های جهانی اسلام 2-مراحل گسترش فرهنگ اسلامی 3-استعمار و بیداری اسلامی انتظارمی رود دانش آموز بتواند: 1-با عقاید و ارزش های جهانی اسلام آشنا شود 2-مراحل گسترش فرهنگي عقايد و ارزش هاي اسلامي را نام ببرد و ويژگي هاي هر مرحله را توضيح دهد 3- با ظرفيت دين اسلام براي ساختن يك فرهنگ جهاني آگاه باشد. 4-تاثیر استعمار غربی بر فرهنگ اسلامی وچگونگی مواجه شدن فرهنگ اسلامی با آن را بررسی نماید. سوالات درس چهارم:فرهنگ های جهانی فصل اول ، علوم اجتناعی پیش دانشگاهی جدید91 1-ارتباط اسلام و فرهنگ جهانی را بیان کنید؟ جواب1-اسلام، دینی است كه با دعوت فراگیر خود، تكوین یك فرهنگ جهانی را در دستوركار قرار داده است. 2-توانمندی های دین اسلام برای ساختن یك فرهنگ جهانی چیست؟ جواب2- اسلام، دین یك عصر و نسل خاص نیست. اصول اعتقادی و ارزش های آن، اصول و ارزش های ثابتی است كه همه انبیا در طول تاریخ، برای تبلیغ و ترویج آن مبعوث شده اند.این اصول و ارزش ها مطابق با نظام آفرینش و موافق با فطرت آدمیان است. توحید، حكایت از خداوند واحدی دارد كه خداوند قوم و قبیله خاصی نیست؛ بلكه خداوند همه آدمیان و پروردگار همه جهان هاست. خداوند سبحان حقیقت مطلق و مبدأهمه حقایق است. همه موجودات از او پدید آمده و به سوی او باز میگردند. و او عالمَ را حكیمانه آفریده و تدبیر می كند. 3-توانمندی های اصول اعتقادی اسلام برای تبدیل کردن آن به فرهنگ جهانی چیست؟ جواب3-اسلام، دین یك عصر و نسل خاص نیست. اصول اعتقادی و ارزش های آن، اصول و ارزش های ثابتی است كه همه انبیا در طول تاریخ، برای تبلیغ و ترویج آن مبعوث شده اند.این اصول و ارزش ها مطابق با نظام آفرینش و موافق با فطرت آدمیان است. 4-اصل توحید در رابطه با فرهنگ جهانی چه توانمندی دارد؟توضیح دهید؟ جواب4-توحید، حكایت از خداوند واحدی دارد كه خداوند قوم و قبیله خاصی نیست؛ بلكه خداوند همه آدمیان و پروردگار همه جهان هاست. خداوند سبحان حقیقت مطلق و مبدأهمه حقایق است. همه موجودات از او پدید آمده و به سوی او باز میگردند. و او عالمَ را حكیمانه آفریده و تدبیر می كند. 5-بررسی نمایید از نگاه اسلام جایگاه انسان چه ارتباطی با فرهنگ جهانی دارد؟ جواب5-انسان در دیدگاه اسلام، موجودی مختار، مسئول، متعهد و دارای فطرتی الهی و كرامتی ذاتی و خلیفه خداوند در زمین است. سعادت و عزّت انسان در تقرب و نزدیك شدن به خداوند و رسیدن به مقام خلافت الهی است و شقاوت و ذلتّ او در نسیان و فراموشی حقیقت الهی خود و دیگر موجودات و در هزینه کردن تمامی ظرفیت ها و توانمندی های الهی خود برای زندگی محدود این جهان است. البته انسان بر اساس مشیت و خواست الهی، مسئول آبادكردن این جهان و موظف به پرهیز از فساد در خشكی و دریاست. 6- عقل در فرهنگ اسلامی چه جایگاهی دارد و توانمندیهای آن در فرهنگ جهانی چیست؟ جواب-عقل در فرهنگ اسلام، زیباترین و محبو بترین مخلوق خداوند است و پیامبران برای برانگیختن عقل آدمیان، اجرای عدالت و قسط و مانع شدن از چرخش ثروت در دست اغنیاو برای آزادسازی مستضعفان از حاكمیت مستكبران، مبعوث شده اند. آنان برای رهایی آدمیان از زنجیرهایی آمده اند كه بر گردن آنها افکنده شده است. زنجیرهایی كه انسان ها را به بندگی انسان ها و بندگی بت هایی وادار می سازند كه به دست خود آنها ساخته شد ه اند. اسلام، جامعه اسلامی را موظف به تلاش برای آزادی مستضعفان می داند و پیروزی مستضعفان بر مستكبران و حاكمیت آیین و دین حق را به همه بشریت نوید می دهد. 7-عقاید و ارزش های اسلامی چگونه به فرهنگ بشری وارد شدند ؟ جواب7- عقاید و ارزش های اسلامی به حسب حقیقت و ذات خود اختصاص به قوم و گروه خاصی ندارند؛ بلكه خصلتی جهانی دارند، و این عقاید با پذیرش و رویكرد انسان ها، به عرصه فرهنگ بشری راه یافته و نمودی فرهنگی و تاریخی پیدا می كنند 8- فرهنگ اسلامی درمراحل گسترش خود چه دوره هایی را پشت سرگذارده است؟ جواب8-گسترش فرهنگی عقاید و ارزش های اسلامی در چهار مقطع تاریخی زیر، قابل مطالعه و بررسی است: اوّل: پیامبری و نبوت، دوم: خلافت، سوم: استعمار، چهارم: بیداری اسلامی. 9- قبل از ظهور اسلام فرهنگ شبه جزیره عربستان چگونه بود؟ جواب9-شبه جزیره عربستان قبل از ظهور اسلام فرهنگ جاهلی قبیله ا ی داشت.شمال غربی شبه جزیره تحت نفوذ و سلطه امپراطوری روم و جنوب شرقی آن تحت تأثیر و سلطه شاهنشاهی ایران بود 10-- فرهنگ اسلامی عصر پیامبری و نبوت را با چه شرایطی پشت سر گذاشت؟ جواب10-خداوند سبحان، پیامبر خود را با آیات روشنگر برای تبلیغ توحید و گسترش فرهنگ اسلامی در جامعه بشری برانگیخت و رسول خدا پس از سیزده سال دعوت و مقاومت در برابر فشارهای نظام قبیله ای عرب،حكومت اسلامی را در مدینه تشكیل داد. پیامبر خدا طی ده سال حكومت، موانع سیاسی پیش روی اسلام در شبه جزیره عربستان را از بین برد. در سال نهم هجرت، گروه های مختلف برای پذیرش اسلام از شبه جزیره به مدینه آمدند. پیامبر خدا در حالی رحلت نمود كه نامه های دعوت خود را پیش تر به امپراطوری های ایران و روم فرستاده بود. 11-منظور از دوران خلافت چیست ؟ جواب11-دوران خلافت: این دوران از زمان رحلت رسول خدا آغاز شد و در مسیر خلافت اموی، عباسی و عثمانی ادامه یافت. 12- وضعیت فرهنگ اسلامی در زمان خلافت را بررسی نمایید؟ جواب12-ارزش ها، هنجارها و رفتارهای جاهلی در عصر نبوی تا سال هشتم هجری، یعنی تا فتح مكه، در برابر اسلام مقاومت آشكار كرده بود و از آن پس، در پوشش نفاق خزیده بود. این ارزش ها در دوران خلافت، به تدریج اقتدار جامعه اسلامی را در چارچوب مناسبات قبیله ای و عشیره ای سازمان بخشید، اما عقاید و ارزش های جهانی اسلام، فارغ از عملكرد قدرت های سیاسی و با تلاش و كوشش عالمان مسلمان، از مرزهای جغرافیایی و سیاسی جوامع مختلف عبور کرد و بر قدرت های سیاسی كه در این مناطق حضور داشتند، تأثیر گذاشت. 13-چگونه عقاید و ارزش های جهانی اسلام از مرزهای جغرافیایی و سیاسی جوامع مختلف عبور کرد و بر قدرت های سیاسی كه در این مناطق حضور داشتند، تأثیر گذاشت؟ جواب13-فرهنگ اسلامی، به دلیل قدرت و عمق معرفتی خود، گرو ه های مهاجم بیگانه را نیز درون خود، هضم و جذب می كرد و دست كم آنان را ناگزیر می ساخت تا برای استمرار و بقای خود از پوشش مفاهیم و ارزش های دینی استفاده کنند. 14-چه عواملی مانع از آن می شد تا ظرفیت های فرهنگ اسلامی و ارزش های اجتماعی آن به طور كامل آشكار شود؟ جواب14- غلبه قدرت هایی مانند سلجوقیان، خوارزمشاهیان، مغولان، عثمانی و ... كه درچارچوب عادات تاریخی و فرهنگ قومی و قبیله ا ی رفتار می كردند نیز مانع از آن می شد تا ظرفیت های فرهنگ اسلامی و ارزش های اجتماعی آن به طور كامل آشكار شود. 15-استعمار غربی چه تأثیری بر فرهنگ اسلامی گذاشته است؟ جواب15-دولت های استعماری غربی، بخش های مختلف جوامع اسلامی را تحت نفوذ و سلطه سیاسی خود درآوردند و قدرت نظامی و صنعتی آنان بیشتر رجال سیاسی و دولت مردان جوامع اسلامی را مقهور خود ساخت. 16- فرهنگ اسلامی چگونه با استعمار غرب مواجه شد؟ جواب16-قدرت سیاسی جوامع اسلامی كه تا قبل از استعمار، بیشتر ریشه در مناسبات قومی و قبیله ا ی داشت، در دوران استعمار، از طریق سازش با دولت های غربی، با قدرت استعمارگران پیوند خورد و این مسئله سبب شد تا استبداد ایلی و قومی به صورت استبداد استعماری درآید. 17- تفاوت راهبردی استبداد تاریخی قومی با استبداد استعماری را بیان کنید؟ جواب17-تفاوت راهبردی استبداد تاریخی قومی با استبداد استعماری در این است كه استبداد قومی به رغم هویت غیر اسلامی خود به دلیل اینكه عقبه ای خارج از جغرافیای جهان اسلام نداشت از رویارویی مستقیم با حضور قوی و توانمند فرهنگ اسلامی دوری می گزیدو تلاش می كرد با رعایت ظواهر اسلامی، پوشش دینی خود را حفظ كند، امّا استبداد استعماری به دلیل اینكه در سایه قدرت و سلطه جهان غرب عمل می كند، در جهت گسترش نیازهای اقتصادی و فرهنگی جهان غرب، چاره ای جز حذف مظاهر فرهنگ اسلامی ندارد. 18-چگونگی شکل گیری عصر بیداری اسلامی را بیان کنید؟ جواب18-در مقابل نفوذ و سلطه فرهنگ غرب، مقاومت هایی شكل گرفت كه ریشه در فرهنگ اسلامی داشت. متفكران جهان اسلام، خطرات سلطه فرهنگ غرب و فراموشی فرهنگ و هویت اسلامی را گوشزد كردند. 19-نقش انقلاب اسلامی در گسترش فرهنگ جهانی اسلام چیست؟ جواب19-انقلاب اسلامی ایران، نقطه عطفی در بازگشت به فرهنگ اسلامی در جهان اسلام است.بسیاری از نخبگان كشورهای اسلامی تا قبل از انقلاب اسلامی ایران، برای مقابله با سلطه استعمار، از مكاتب و روش های غربی نظیر ناسیونالیسم ملّی گرایی یا ماركسیسم استفاده می كردند. این مكاتب علاوه بر اینكه وحدت امت اسلامی را مخدوش می ساختند،مورد حمایت مردمی كه در دامان فرهنگ اسلام تربیت یافته بودند نیز قرار نمیگرفتند.امت اسلامی با الهام از انقلاب اسلامی و بازگشت به سوی هویت الهی خود مرحله نوینی را در گسترش فرهنگ جهانی اسلام رقم می زند
